
Vernieuwd op: di 21 mei 2013 12:20:37 CEST Volgende vernieuwing om: 12:20:37 volgende dag
Nieuwe Sprinkhanenatlas van Nederland
Ed Colijn & Roy Kleukers, Inleiding De sprinkhanenfauna is flink in beweging. De laatste tientallen jaren zijn diverse nieuwe soorten in ons land opgedoken (tabel 1), meestal als gevolg van de hogere temperaturen. Daarnaast lijkt het erop dat sommige bedreigde soorten nog steeds achteruit gaan. Veertien jaar na publicatie van het boek "De sprinkhanen en krekels van Nederland" is het daarom hoog tijd om een nieuw overzicht te presenteren. Tabel 1. Nieuwe soorten sprinkhanen en krekels in Nederland sinds 1990| Soort | Jaar | Reden |
| Zuidelijk spitskopje | 1991 | Klimaat |
| Zuidelijke boomsprinkhaan | 1992 | Transport met auto |
| Boomkrekel | 2004 | Klimaat |
| Lichtgroene sabelsprinkhaan | 2004 | Klimaat (nog niet gevestigd) |
| Kiezelsprinkhaan | 2010 | Klimaat (en transport door de mens?) |
| Spoorkrekel | 2010 | Transport door de mens? |
Het projectteam bestaat uit de volgende personen: Wim Bakker, Jaap Bouwman, Floris Brekelmans, Ed Colijn, Rob Felix, Dick Groenendijk, Mark Grutters, Wilbert Kerkhof & Roy Kleukers.
Meedoen?
Iedereen kan een bijdrage leveren. Losse waarnemingen kunnen bijvoorbeeld worden ingevoerd op Waarneming.nl en Telmee. De komende jaren zullen ook diverse sprinkhaanexcursies worden georganiseerd, "witte" plekken in de verspreidingsbeelden worden bezocht en gezocht worden naar uitgestorven en verwachte soorten.
We zullen iedereen op de hoogte houden via het forum van waarneming.nl, de papieren EIS-Nieuwsbrief en de digitale nieuwsbrief Tentakel.
Extra mogelijkheden
Invoeren project waarnemingen waarbij ook 0 waarnemingen zijn toegestaan.
Check via Layar op je gsm welke soorten tot 2005 op jouw lokatie wel zijn gezien maar daarna niet meer.
Check via dit scherm de Biodiversiteit voor Nederland of 1 provincie
In 2011 46.093 waarnemingen ingevoerd.
In 2012 35.724 waarnemingen ingevoerd.
In 2013 tot nu toe 501 waarnemingen ingevoerd.
Kustsprinkhaan - Chorthippus albomarginatus (De Geer, 1773)
Familie: Acrididae (Veldsprinkhanen)
Status: inheems, Soort Zeldzaamheid: Algemeen
![]() Laatste 10 nieuwe km hokken : 251,495 01-01-2012 EIS archief 250,495 01-01-2012 EIS archief 253,496 01-01-2012 EIS archief 252,497 01-01-2012 EIS archief 167,454 08-08-2012 EIS archief 82,436 13-08-2012 EIS archief 82,435 03-08-2012 EIS archief 158,464 11-08-2012 EIS archief 148,453 12-07-2011 EIS archief 203,562 27-07-2012 michiel van kerkvoorde 1271 nieuwe kmhokken | Friesland Groningen Drenthe Overijssel Flevoland Gelderland Utrecht Noord-holland Zuid-Holand Zeeland Noord-Brabant Limburg |
| Kenmerken
Gelijkende soorten De Krasser en Zompsprinkhaan lijken op de Kustsprinkhaan, maar hebben een donkere achterknie en veel kortere vleugels (pas op bij af en toe optredende langvleugelige exemplaren van deze soorten!). De Weidesprinkhaan (C. dorsatus) lijkt zeer sterk op de Kustsprinkhaan, maar is in Nederland slechts 1 maal in Twenthe gevonden. Het verschil betreft de vleugeladering (Kustsprinkhaan heeft plots verbrede radiaalcel, zie sprinkhanentabel; zoals bij alle Chorthippussen is vooral het geluid onderscheidend). Wordt achterdochtig bij mannetjes die op het achterlijf rood aanlopen.
Geluid
Habitat
Voorkomen Anders dan de naam doet vermoeden kan de Kustsprinkhaan in heel Nederland gevonden worden.
_____________________ GeluidGeluidenzang |
Zompsprinkhaan - Chorthippus montanus (Charpentier, 1825)
Familie: Acrididae (Veldsprinkhanen)
Status: inheems, Soort Zeldzaamheid: Zeldzaam
![]() Laatste 10 nieuwe km hokken : 253,496 01-01-2012 EIS archief 137,459 12-09-2012 Sonja & Lex 143,380 16-09-2012 Roel Diepstraten 164,460 09-09-2012 Peter Eekelder 234,477 29-08-2012 Corry Abbink-Meijerink 215,526 01-09-2012 Edwin De Weerd 243,445 22-08-2012 Jan-Jaap Spaargaren 216,477 20-08-2012 Roy Kleukers 208,542 21-08-2012 Karin Uilhoorn 226,459 21-08-2012 Tjibbe Hunink 44 nieuwe kmhokken | Friesland Groningen Drenthe Overijssel Flevoland Gelderland Utrecht Noord-holland Zuid-Holand Zeeland Noord-Brabant Limburg |
| Kenmerken De Zompsprinkhaan lijkt sterk op de Krasser. Samen met de Krasser verschilt de soort met andere sprinkhanen door de slechts weinig ingebogen halskielen (iets rond naar binnen, zeker niet x-vormig), de korte vleugels (vooral bij het vrouwtje, maar ook bij de mannetjes bereiken ze de achterknie niet) en de donkere knie, die tegen de rest van de dij afsteekt. Van de Krasser verschilt de Zompsprinkhaan doordat de vleugels langer zijn (bij vrouwtjes tot halverwege het achterlijf, bij de mannetjes zijn vooral de achtervleugels langer: ze reiken tot de aderverdichting in de voorvleugels, bekijk in tegenlicht) en de iets verder ingeknikte halskielen (subtiel, maar met ervaring duidelijk).
Geluid
Habitat GeluidGeluidenzang zang |
Snortikker - Chorthippus mollis (Charpentier, 1825)
Familie: Acrididae (Veldsprinkhanen)
Status: inheems, Soort Zeldzaamheid: Vrij algemeen
![]() Laatste 10 nieuwe km hokken : 47,454 13-09-2012 EIS archief 83,381 01-09-2012 R&B Foquet 210,602 11-10-2012 Remco Hiemstra 165,544 05-08-2012 A.F. Schotanus-van der Woude 166,541 29-07-2012 A.F. Schotanus-van der Woude 268,560 23-09-2012 Willem-Jan Fontijn 216,535 23-09-2012 Karin Uilhoorn 24,389 22-09-2012 Lucien Calle 212,540 22-09-2012 Karin Uilhoorn 156,374 16-09-2012 Melchior van Tweel 322 nieuwe kmhokken | Friesland Groningen Drenthe Overijssel Flevoland Gelderland Utrecht Noord-holland Zuid-Holand Zeeland Noord-Brabant Limburg |
| Kenmerken Een van de bruine Chorthippussen met ingeknikte zijkielen op het halsschild.
Gelijkende soorten De Snortikker is op zicht lastig te scheiden van de Ratelaar. Als man zijn er subtiele verschillen in de grootte van enkele vleugelvelden (zie foto hieronder) en het aantal striduleer-doorntjes op de achterdij. De vrouwtjes van Ratelaar, Bruine Sprinkhaan en Snortikker zijn niet te onderscheiden.
Geluid
Habitat
_________________ GeluidGeluidenzang zang |
Steppesprinkhaan - Chorthippus vagans (Eversmann, 1848)
Familie: Acrididae (Veldsprinkhanen)
Status: inheems, Soort Zeldzaamheid: Zeer zeldzaam
![]() Laatste 10 nieuwe km hokken : 198,410 29-08-2012 Fred Hustings 197,410 29-08-2012 Fred Hustings 196,410 29-08-2012 Fred Hustings 196,412 19-08-2012 Fred Hustings 197,412 10-08-2012 Fred Hustings 196,411 10-08-2012 Fred Hustings 197,411 14-10-2011 Fred Hustings 198,411 25-08-2011 Fred Hustings 181,421 05-07-2011 Marc de Bont 9 nieuwe kmhokken | Friesland Groningen Drenthe Overijssel Flevoland Gelderland Utrecht Noord-holland Zuid-Holand Zeeland Noord-Brabant Limburg |
| Kenmerken Een klein, grijsbruin veldsprinkhaantje dat lijkt op een Locomotiefje maar verschilt van deze soort door het ontbreken van een ladderpatroon in de vleugel en een ovale gehooropening i.p.v. een brievenbusvormige.
Voorkomen Komt alleen voor in de buurt van Nijmegen op de Hatertse Vennen.
_______________ GeluidGeluidenzang |
Krasser - Chorthippus parallelus (Zetterstedt, 1821)
Familie: Acrididae (Veldsprinkhanen)
Status: inheems, Soort Zeldzaamheid: Vrij algemeen
![]() Laatste 10 nieuwe km hokken : 167,454 08-08-2012 EIS archief 166,455 08-08-2012 EIS archief 142,396 27-07-2012 EIS archief 57,416 01-09-2012 EIS archief 39,415 01-09-2012 EIS archief 81,395 19-08-2012 EIS archief 80,392 19-08-2012 EIS archief 79,404 18-08-2012 EIS archief 78,405 18-08-2012 EIS archief 76,404 18-08-2012 EIS archief 1289 nieuwe kmhokken | Friesland Groningen Drenthe Overijssel Flevoland Gelderland Utrecht Noord-holland Zuid-Holand Zeeland Noord-Brabant Limburg |
| Kenmerken Een talrijke soort in grote delen van Nederland, maar in het Noordwesten van Nederland zeldzaam tot ontbrekend (kop van Noord-Holland, Friesland). Te herkennen aan de rechte halskielen, die slechts iets ingebogen zijn (nooit x-vormig), de korte vleugels en de zwarte achterknie. Bij het mannetje zijn de voorvleugels nog redelijk ontwikkeld (maar bereiken de achterknie niet), de achtervleugels zijn daarentegen klein en reiken tot halverwege de voorvleugels. Bij het vrouwtje zijn de vleugels tot schubben gereduceerd.
Verwarring Langvleugelige exemplaren komen af ten toe voor. De bovengenoemde kenmerken moeten ten opzichte van de kustsprinkhaan afdoende zijn. Verder lijkt de zompsprinkhaan op deze soort, echter daar heeft het mannetje langere achtervleugels, heeft het vrouwtje voorvleugels tot halverwege het achterlijf en zijn de halskielen iets meer ingebogen (subtiel, alleen met ervaring in beide soorten te zien). Ten opzichte van de gouden sprinkhaan mist het mannetje de uitgetrokken punt aan de spits van het achterlijf en het vrouwtje de rode onderkant van de achterdij.
Geluid
Habitat
Voorkomen Vrij algemeen in heel Nederland. Ontbreekt in delen van Noord-Holland, Friesland en Groningen.
____________ GeluidGeluidenzang zang |
Locomotiefje - Chorthippus apricarius (Linnaeus, 1758)
Familie: Acrididae (Veldsprinkhanen)
Status: inheems, Soort Zeldzaamheid: Zeer zeldzaam
![]() | Friesland Groningen Drenthe Overijssel Flevoland Gelderland Utrecht Noord-holland Zuid-Holand Zeeland Noord-Brabant Limburg |
| Kenmerken Een onopvallend en klein grijs of bruin veldsprinkhaantje met een overduidelijk ladderpatroon op de vleugel.
Voorkomen Komt voor op twee of drie geisoleerde plaatsen in Nederland: in de buurt van Zwolle, aan de kust bij Santpoort en misschien nog bij de Wrakelberg in Limburg.
Geluid Klinkt als een locomotiefje. Het geluid kan verward worden met dat van de Snortikker.
geluidsopname © B. Odé
________________ GeluidGeluidenzang |
Weidesprinkhaan - Chorthippus dorsatus (Zetterstedt, 1821)
Familie: Acrididae (Veldsprinkhanen)
Status: inheems, Soort Zeldzaamheid: Zeer zeldzaam
![]() | Friesland Groningen Drenthe Overijssel Flevoland Gelderland Utrecht Noord-holland Zuid-Holand Zeeland Noord-Brabant Limburg | Kenmerken Lijkt sterk op de Kustsprinkhaan maar verschilt daarvan door het ontbreken van de verbreding in het radiaalveld.
Voorkomen Geen recente waarnemingen in Nederland, maar komt vlak over de grens voor in Duitsland.
_____________ Geluid |
Ratelaar - Chorthippus biguttulus (Linnaeus, 1758)
Familie: Acrididae (Veldsprinkhanen)
Status: inheems, Soort Zeldzaamheid: Algemeen
![]() Laatste 10 nieuwe km hokken : 167,454 08-08-2012 EIS archief 143,397 01-08-2012 EIS archief 57,416 01-09-2012 EIS archief 39,416 01-09-2012 EIS archief 81,393 19-08-2012 EIS archief 81,395 19-08-2012 EIS archief 80,392 19-08-2012 EIS archief 79,404 18-08-2012 EIS archief 79,405 18-08-2012 EIS archief 78,405 18-08-2012 EIS archief 1825 nieuwe kmhokken | Friesland Groningen Drenthe Overijssel Flevoland Gelderland Utrecht Noord-holland Zuid-Holand Zeeland Noord-Brabant Limburg |
| Kenmerken Een algemene bruine veldsprinkhaan op de zandgronden, die lokaal zeer talrijk kan zijn. De lichaamskleur is over het algemeen bruin, waarbij het achterlijf van het mannetje rood aanloopt. Soms komt een variant voor met groen op de bovenkant. Van de uiterlijke kenmerken is van belang dat de halskielen x-vormig ingeknikt zijn en dat bij de mannetjes de voorrandcel van de vleugel sterk verbreed is. Ook de cel daarna is bij de mannetjes duidelijk verbreed, bovendien treedt vanaf de basis die verbreding plotseling op.
Gelijkende soorten De soort lijkt sterk op Snortikker en Bruine Sprinkhaan. De mannetjes zijn gemakkelijk op geluid te onderscheiden. De vrouwtjes van Ratelaar, Bruine Sprinkhaan en Snortikker zijn niet te onderscheiden.
Geluid
Habitat
Voorkomen Een heel algemene soort in Nederland met uitzondering van het uiterste noorden en noordwesten.
Geluidsopname © B. Odé
___________________ GeluidGeluidenzang |
Bruine Sprinkhaan - Chorthippus brunneus (Thunberg, 1815)
Familie: Acrididae (Veldsprinkhanen)
Status: inheems, Soort Zeldzaamheid: Algemeen
![]() Laatste 10 nieuwe km hokken : 167,454 08-08-2012 EIS archief 39,416 01-09-2012 EIS archief 82,397 19-08-2012 EIS archief 81,395 19-08-2012 EIS archief 80,392 19-08-2012 EIS archief 79,404 18-08-2012 EIS archief 78,405 18-08-2012 EIS archief 77,405 18-08-2012 EIS archief 80,429 15-10-2012 EIS archief 158,463 11-08-2012 EIS archief 1831 nieuwe kmhokken | Friesland Groningen Drenthe Overijssel Flevoland Gelderland Utrecht Noord-holland Zuid-Holand Zeeland Noord-Brabant Limburg |
| Kenmerken Een bruine sprinkhaan met sterk ingeknepen halskielen. Zelden zijn de dieren groen van boven. De vleugels steken voorbij de achterknie, vooral bij de mannetjes. De voorvleugel heeft bij de mannetjes geen verbrede rand met cellen (costaalveld).
Gelijkende soorten De drie soorten Bruine Sprinkhaan, Ratelaar en Snortikker lijken zeer sterk op elkaar. De mannetjes zijn gemakkelijk op geluid te determineren. De vrouwtjes van Ratelaar, Bruine Sprinkhaan en Snortikker zijn niet te onderscheiden.
Geluid
Habitat
Voorkomen Het is een van de talrijkste sprinkhanen in Nederland. Ze zijn overal in bermen en graslanden te vinden.
__________________ GeluidGeluidenzang zang |
Gouden Sprinkhaan - Chrysochraon dispar (Germar, 1834)
Familie: Acrididae (Veldsprinkhanen)
Status: inheems, Soort Zeldzaamheid: Zeldzaam
![]() Laatste 10 nieuwe km hokken : 166,441 25-07-2012 EIS archief 182,322 23-08-2012 Wouter Jansen 191,314 23-08-2012 Wouter Jansen 201,518 25-07-2012 Oscar van Mastrigt 205,448 08-09-2012 Henk-Jan van der Kolk 246,436 02-09-2012 Peter Eekelder 248,437 02-09-2012 Peter Eekelder 250,437 02-09-2012 Peter Eekelder 149,441 27-08-2012 Frank Ellenbroek 212,456 18-08-2012 Michel Klemann 195 nieuwe kmhokken | Friesland Groningen Drenthe Overijssel Flevoland Gelderland Utrecht Noord-holland Zuid-Holand Zeeland Noord-Brabant Limburg |
| Kenmerken
Habitat
Voorkomen Limburg, de Weerribben en enkele geÏsoleerde plekken in het zuidoosten van Nederland.
________________ GeluidGeluidenzang zang |
Rosse Sprinkhaan - Gomphocerippus rufus (Linnaeus, 1758)
Familie: Acrididae (Veldsprinkhanen)
Status: inheems, Soort Zeldzaamheid: Zeer zeldzaam
![]() | Friesland Groningen Drenthe Overijssel Flevoland Gelderland Utrecht Noord-holland Zuid-Holand Zeeland Noord-Brabant Limburg |
| Kenmerken Een bruinige, rossige veldsprinkhaan met knotsvormige antennes met een witte punt.
Voorkomen Komt alleen voor langs de spoorweg bij Schin op Geul.
________________ Geluid |
Europese Treksprinkhaan - Locusta migratoria (Linnaeus, 1758)
Familie: Acrididae (Veldsprinkhanen)
Status: inheems, Soort Zeldzaamheid: Zeer zeldzaam
![]() | Friesland Groningen Drenthe Overijssel Flevoland Gelderland Utrecht Noord-holland Zuid-Holand Zeeland Noord-Brabant Limburg |
| Kenmerken Zeer grote sprinkhaan met lange vleugels.
Voorkomen Vroeger verspreid door heel Nederland en België maar nu vrijwel verdwenen uit West-Europa. Als reptielenvoer gekweekt. Ontsnapte exemplaren kunnen soms gevonden worden.
_____________ Geluid |
Knopsprietje - Myrmeleotettix maculatus (Thunberg, 1815)
Familie: Acrididae (Veldsprinkhanen)
Status: inheems, Soort Zeldzaamheid: Vrij algemeen
![]() Laatste 10 nieuwe km hokken : 143,397 01-08-2012 EIS archief 39,416 01-09-2012 EIS archief 166,394 26-06-2011 EIS archief 234,448 03-08-2011 Robert Ketelaar 177,482 01-08-2012 Robert Ketelaar 244,555 28-10-2012 Bert Oving 70,439 15-08-2012 Sander Elzerman 199,491 04-09-2012 Herwin Looman 106,533 23-09-2012 Thijs Fijen 74,451 18-09-2012 Adrie van Heerden 322 nieuwe kmhokken | Friesland Groningen Drenthe Overijssel Flevoland Gelderland Utrecht Noord-holland Zuid-Holand Zeeland Noord-Brabant Limburg |
| Kenmerken
Gelijkende soorten De enige andere sprinkhaan met aan het eind verdikte antennen is de Rosse Sprinkhaan, maar daar is de top van de knots opvallend wit en deze soort is tot Zuid-Limburg beperkt.
Habitat
Voorkomen Voornamelijk de oostelijke helft van Nederland en de duinen.
Geluid
Geluidsopname © B. Odé __________________ GeluidGeluidenzang zang |
Blauwvleugelsprinkhaan - Oedipoda caerulescens (Linnaeus, 1758)
Familie: Acrididae (Veldsprinkhanen)
Status: inheems, Soort Zeldzaamheid: Zeldzaam
![]() Laatste 10 nieuwe km hokken : 39,416 01-09-2012 EIS archief 39,410 15-09-2012 B. Schoenmakers 51,427 06-10-2012 Martin Benard 173,356 10-08-2012 Wouter Jansen 105,522 21-09-2012 H E Wondergem 106,533 23-09-2012 Thijs Fijen 76,454 18-09-2012 Bart Dijkstra 210,391 16-09-2012 Clemens Geraths 171,381 17-09-2012 Jap Smits 191,351 16-09-2012 Bert Nagtegaal 129 nieuwe kmhokken | Friesland Groningen Drenthe Overijssel Flevoland Gelderland Utrecht Noord-holland Zuid-Holand Zeeland Noord-Brabant Limburg |
| Kenmerken
Gelijkende soorten De Blauwvleugelsprinkhaan lijkt erg veel op de Kiezelsprinkhaan en kan daar gemakkelijk mee verward worden. De Blauwvleugelsprinkhaan heeft een getrapte kiel op de achterdij terwijl de kiel bij de Kiezelsprinkhaan vloeiend is.
Habitat De soort leeft in droge zandgebieden, vaak op die delen waar open zand, korstmosvegetaties en open, droge graslanden elkaar afwisselen.
Voorkomen Op zandgronden in het zuidoosten en midden van Nederland en de duinen.
Geluid Blauwvleugelsprinkhanen maken geen geluid.
______________ Geluid |
Wekkertje - Omocestus viridulus (Linnaeus, 1758)
Familie: Acrididae (Veldsprinkhanen)
Status: inheems, Soort Zeldzaamheid: Vrij algemeen
![]() Laatste 10 nieuwe km hokken : 148,456 04-08-2011 EIS archief 147,453 28-07-2011 EIS archief 218,459 27-07-2011 Robert Ketelaar 186,489 25-07-2011 Robert Ketelaar 177,481 01-08-2012 Robert Ketelaar 177,482 01-08-2012 Robert Ketelaar 176,483 01-08-2012 Robert Ketelaar 217,518 08-09-2011 Bareld Storm 117,573 28-07-2012 Dick en Mathilde Groenendijk 253,561 02-10-2012 Tineke Scheeringa 584 nieuwe kmhokken | Friesland Groningen Drenthe Overijssel Flevoland Gelderland Utrecht Noord-holland Zuid-Holand Zeeland Noord-Brabant Limburg |
| Kenmerken
Gelijkende soorten Het uiterlijk en geluid van het Wekkertje kunnen verward worden met het Negertje.
Voorkomen Vrijwel uitsluitend boven de grote rivieren. Slechts enkele plekken in Limburg en Noord-Brabant.
_____________ GeluidGeluidenzang zang |
Negertje - Omocestus rufipes (Zetterstedt, 1821)
Familie: Acrididae (Veldsprinkhanen)
Status: inheems, Soort Zeldzaamheid: Vrij algemeen
![]() Laatste 10 nieuwe km hokken : 143,397 01-08-2012 EIS archief 143,396 01-08-2012 EIS archief 142,396 27-07-2012 EIS archief 153,380 26-07-2012 EIS archief 177,481 01-08-2012 Robert Ketelaar 267,524 28-09-2012 Jan van Duinen 268,524 28-09-2012 Jan van Duinen 199,396 29-08-2012 Wouter Jansen 188,478 29-07-2012 Marijke Kanters 164,462 15-09-2012 Jan van Harten 111 nieuwe kmhokken | Friesland Groningen Drenthe Overijssel Flevoland Gelderland Utrecht Noord-holland Zuid-Holand Zeeland Noord-Brabant Limburg |
| Kenmerken
Voorkomen ________________ GeluidGeluidenzang |
Klappersprinkhaan - Psophus stridulus
Familie: Acrididae (Veldsprinkhanen)
Status: inheems, Soort Zeldzaamheid: Zeer zeldzaam
![]() | Friesland Groningen Drenthe Overijssel Flevoland Gelderland Utrecht Noord-holland Zuid-Holand Zeeland Noord-Brabant Limburg | Geluid |
Zoemertje - Stenobothrus lineatus (Panzer, 1796)
Familie: Acrididae (Veldsprinkhanen)
Status: inheems, Soort Zeldzaamheid: Zeldzaam
![]() Laatste 10 nieuwe km hokken : 177,481 01-08-2012 Robert Ketelaar 180,448 06-09-2012 Harm Roelofzen 198,452 02-08-2012 Anne Krediet 175,455 19-08-2012 André Geelhoed 183,458 19-08-2012 André Geelhoed 170,477 17-08-2012 Jaap Bouwman 181,442 16-08-2012 Henk-Jan van der Kolk 200,459 14-08-2012 Rody Schröder 177,472 04-08-2012 Anthonie Stip 146,477 11-08-2012 Martijn Kos 53 nieuwe kmhokken | Friesland Groningen Drenthe Overijssel Flevoland Gelderland Utrecht Noord-holland Zuid-Holand Zeeland Noord-Brabant Limburg |
| Kenmerken Vrij forse kleurijke veldsprinkhaan met een ladderpatroon in de vleugels en brede witte zoom op de zijkielen.
Voorkomen Zeldzame soort die voorkomt op de Veluwe en enkele andere plekken met schrale graslanden of heide in Utrecht, Zuid-Limburg en Noordoost-Nederland.
_____________ GeluidGeluidenzang zang |
Schavertje - Stenobothrus stigmaticus (Rambur, 1838)
Familie: Acrididae (Veldsprinkhanen)
Status: inheems, Soort Zeldzaamheid: Zeldzaam
![]() Laatste 10 nieuwe km hokken : 230,549 06-09-2012 Bertil Zoer 228,548 01-08-2012 Bertil Zoer 165,478 07-10-2012 F. Böinck 185,486 12-09-2012 Jaap Bouwman 144,476 15-09-2012 Martijn Kos 216,545 09-09-2012 Karin Uilhoorn 254,532 08-09-2012 Bert de Ruiter 209,532 08-09-2012 Karin Uilhoorn 164,476 07-09-2012 F. Böinck 164,477 07-09-2012 F. Böinck 73 nieuwe kmhokken | Friesland Groningen Drenthe Overijssel Flevoland Gelderland Utrecht Noord-holland Zuid-Holand Zeeland Noord-Brabant Limburg |
| Kenmerken Groene soort met een opvallend grote en bolle kop. Op de bovenzijde lopen 2 wittige strepen over de voorvleugels. De vleugels zijn smal, vaak smaller dan de grootste breedte van de achterdij, in tegenstelling tot het Zoemertje, dat juist brede voorvleugels heeft.
Habitat Een soort van heischrale delen op droge heide. De mannetjes maken een zacht krassend-schavend geluid.
Voorkomen Zwaartepunt ligt in Utrecht, de Veluwe, Overijssel en Drente.
________________ Geluid |
Moerassprinkhaan - Stethophyma grossum (Linnaeus, 1758)
Familie: Acrididae (Veldsprinkhanen)
Status: inheems, Soort Zeldzaamheid: Vrij algemeen
![]() Laatste 10 nieuwe km hokken : 254,496 01-01-2012 EIS archief 253,496 01-01-2012 EIS archief 237,556 05-07-2011 Bertil Zoer 237,557 05-07-2011 Bertil Zoer 235,539 25-08-2011 Bertil Zoer 197,354 01-10-2012 Jan Boeren 217,518 08-09-2011 Bareld Storm 133,481 09-10-2012 Rombout de Wijs 192,519 29-08-2012 Marijke Kanters 228,567 26-09-2012 A A v d Velde 184 nieuwe kmhokken | Friesland Groningen Drenthe Overijssel Flevoland Gelderland Utrecht Noord-holland Zuid-Holand Zeeland Noord-Brabant Limburg |
| Kenmerken Een forse, groengele sprinkhaan van vochtige en moerassige graslanden. De achterpoot is opvallend gekleurd: de onderzijde van de dij is felrood, de basis van de scheen is geel en zwart geringd. Over de voorvleugels loopt een opvallende gele lengtestreep.
Geluid De mannetjes maken een hard tik-geluid, alsof er iemand hard met de vingers knipt.
Geluidsopname © B. Odé _______________ GeluidGeluidenzang |
Veldkrekel - Gryllus campestris Linnaeus, 1758
Familie: Gryllidae (Krekels)
Status: inheems, Soort Zeldzaamheid: Vrij algemeen
![]() Laatste 10 nieuwe km hokken : 163,373 08-05-2012 EIS archief 182,466 16-04-2013 Jurrien van Deijk 28,401 22-05-2011 Erik Sanders 119,395 12-09-2012 Erik-Jan Beenackers 148,385 01-09-2012 Sjors de Kort 207,382 09-08-2012 Remco Wester 182,310 02-08-2012 Adri Clements 149,456 18-06-2012 Jeroen van Erp 63,364 12-06-2012 Huub Bun 63,362 12-06-2012 Huub Bun 63 nieuwe kmhokken | Friesland Groningen Drenthe Overijssel Flevoland Gelderland Utrecht Noord-holland Zuid-Holand Zeeland Noord-Brabant Limburg |
| Kenmerken Bij de veldkrekel maakt alleen het mannetje het geluid. Dit gebeurt door met hun rechtervoorvleugel die tandjes bevat over hun linker voorvleugel te raspen. Deze linker vleugel bevat een richel. Het geluid is afhankelijk van de temperatuur. Hoe warmer het is hoe sneller ze krekel sjirpt.
Habitat De soort leeft op droge en schrale plaatsen met wat lichte begroeing zoals heide. Deze warmte minnende grondbewoner graaft een holletje tussen graspolletjes waarin hij zich bij onrust of slecht weer terugtrekt. In de winter sluit hij zijn holletje af en overwintert in dit holletje. Het gaat in Nederland al enige tijd slechter met deze Rode Lijst soort die ook in centraal- en zuidelijk Europa voorkomt.
Voorkomen Alleen in de zuidelijke helft van Nederland te vinden.
Geluidsopname © B. Odé _____________________ GeluidGeluidenzang |
Boskrekel - Nemobius sylvestris (Bosc, 1792)
Familie: Gryllidae (Krekels)
Status: inheems, Soort Zeldzaamheid: Vrij algemeen
![]() Laatste 10 nieuwe km hokken : 148,454 02-08-2011 EIS archief 177,481 01-08-2012 Robert Ketelaar 177,482 01-08-2012 Robert Ketelaar 176,483 01-08-2012 Robert Ketelaar 172,455 13-10-2012 Jan van Harten 199,396 29-08-2012 Wouter Jansen 254,443 23-07-2012 Rody Schröder 198,452 16-09-2012 Joost Vogels 193,478 13-09-2012 Rody Schröder 209,440 12-09-2012 Peter Eekelder 178 nieuwe kmhokken | Friesland Groningen Drenthe Overijssel Flevoland Gelderland Utrecht Noord-holland Zuid-Holand Zeeland Noord-Brabant Limburg |
|
Kenmerken Donkerbruine tot bijna zwarte krekel met korte vleugels. Het halsschild is vaak iets lichter dan de rest. Bij het mannetje komen de voorvleugels tot halverwege het achterlijf, bij het vrouwtje zijn ze korter. Op de kop is tussen de ogen een w-vormige witte streep (of omgekeerde Y) op een zwarte achtergrond te zien. De achterpoten zijn zeer krachtig ontwikkeld.
Geluid Boskrekels maken een heel hol, ijl, snorrend geluid, zoiets als rohrrohrroohr. Het geluid is zo ijl dat het onduidelijk is waar het vandaan komt, zeker als meerdere krekels zingen. Het klinkt van 10 meter afstand terwijl de krekel (bij wijze van spreken) aan je voeten zit.
Voorkomen Overijssel, Gelderland, Utrecht, Noord-Brabant, Limburg en Noord-Holland
Habitat
_________________________ GeluidGeluidenzang zang |
Boomkrekel - Oecanthus pellucens (Scopoli, 1763)
Familie: Gryllidae (Krekels)
Status: inheems, Soort Zeldzaamheid: Zeer zeldzaam
![]() Laatste 10 nieuwe km hokken : 199,433 09-09-2012 Vincent de Boer 158,547 18-08-2012 Jos Hooijmeijer 23,391 30-09-2011 Henk Huige 187,442 03-09-2011 Vincent de Boer 195,437 25-08-2011 Kees van Bochove 166,434 23-08-2011 Wouter Bosgra 193,442 23-08-2011 Martien van Bergen 183,431 22-08-2011 Hay Wijnhoven 201,430 22-08-2011 Peter Verbeek 192,429 21-08-2011 Peter Eekelder 18 nieuwe kmhokken | Friesland Groningen Drenthe Overijssel Flevoland Gelderland Utrecht Noord-holland Zuid-Holand Zeeland Noord-Brabant Limburg |
| Kenmerken De Boomkrekel (ook wel Wijnhaantje genoemd, wat misschien een betere naam is, want met bomen hebben ze weinig op) is een zuidelijk krekel die de afgelopen jaren vaste voet in Nederland gekregen heeft (bv. in de buurt van Nijmegen langs de grote rivieren). Het is een zeer langgerekte, gele tot geelbruine krekel. Vooral de vrouwtjes hebben opvallend lange cerci (staartdraden) aan de achterlijfspunt. Zingende mannetjes tillen hun voorvleugel hoog op.
Biotoop
Voorkomen Komt in Nederland allen voor in de buurt van Nijmegen en Arnhem langs voornamelijk langs de grote rivieren.
Geluid
__________ GeluidGeluidenonbekend zang |
Veenmol - Gryllotalpa gryllotalpa (Linnaeus, 1758)
Familie: Gryllotalpidae (Veenmollen)
Status: inheems, Soort Zeldzaamheid: Zeldzaam
![]() Laatste 10 nieuwe km hokken : 144,483 12-05-2013 A. Kalmeijer 106,437 19-05-2013 Jannie Monhemius 103,465 15-05-2013 M.L. Visman 99,445 09-05-2013 Garry Bakker 105,494 08-05-2013 Rob Felix 108,491 08-05-2013 Rob Felix 128,457 08-05-2013 Floris Brekelmans 128,459 08-05-2013 Floris Brekelmans 115,464 07-05-2013 Henk Krajenbrink 126,458 06-05-2013 Floris Brekelmans 214 nieuwe kmhokken | Friesland Groningen Drenthe Overijssel Flevoland Gelderland Utrecht Noord-holland Zuid-Holand Zeeland Noord-Brabant Limburg |
| Kenmerken De Veenmol is verwant aan de krekels, maar de antennes zijn kort en een legboor ontbreekt. De Veenmol is echter onmiskenbaar te herkennen omwille van zijn voorpoten die tot graafpoten verbreed zijn.
Geluid Een lang aangehouden triller die lijkt op het geluid van de rugstreeppad en de nachtzwaluw.
Voorkomen Vooral in de veengebieden van het westen maar ook enkele plekken daarbuiten.
______________ GeluidGeluidenzang |
Gewoon Doorntje - Tetrix undulata (Sowerby, 1806)
Familie: Tetrigidae (Doornsprinkhanen)
Status: inheems, Soort Zeldzaamheid: Algemeen
![]() Laatste 10 nieuwe km hokken : 175,455 12-05-2013 Wouter Bosgra 248,445 10-05-2013 Sander Bot 229,505 30-04-2013 Henk Soepenberg 186,581 04-05-2013 Merel Zweemer 224,538 10-05-2013 Edwin De Weerd 179,450 10-05-2013 Erik van Dijk 249,582 08-05-2013 Edwin De Weerd 217,460 06-05-2013 Robert Ketelaar 98,387 03-05-2013 Bas Verhoeven 206,564 05-05-2013 Jack de Jong 374 nieuwe kmhokken | Friesland Groningen Drenthe Overijssel Flevoland Gelderland Utrecht Noord-holland Zuid-Holand Zeeland Noord-Brabant Limburg |
| Kenmerken Kleine, grijze tot grijsbruine sprinkhaan met een naar achteren verlengd halsschild dat het gehele achterlijf bedekt. In vergelijking met sabelsprinkhanen en krekels en ook wel veldsprinkhanen is de achterdij relatief kort: 3-4 maal zo lang als breed.
Gelijkende soorten Het gewone doorntje heeft een hoge kiel op het halsschild, zodat het halsschild in doorsnede driehoekig met holle randen is. Op twee zeer zeldzame soorten na, is dit voldoende om de soort van zeggedoorntje en zanddoorntje te onderscheiden (die hebben een lage kiel en plat halsschild). Over het algemeen is de soort kortvleugelig. Zelden komen langvleugelige exemplaren voor. Die hebben dan een verder verlengd halsschild (maar wel een hoge kiel) en kunnen met zegge- en zanddoorntje verward worden.
Habitat Het gewoon doorntje leeft op de grond op allerlei vochtige plekken. (mvv)
Voorkomen Het Gewoon Doorntje komt in heel Nederland voor, met als zwaartepunt de oostelijke helft van Nederland en enkele plaatsen in de duinen.
____________________ Geluid |
Zeggendoorntje - Tetrix subulata (Linnaeus, 1758)
Familie: Tetrigidae (Doornsprinkhanen)
Status: inheems, Soort Zeldzaamheid: Algemeen
Ook bekend als: Zeggedoorntje
![]() Laatste 10 nieuwe km hokken : 239,561 19-05-2013 Sander Bot 187,340 19-05-2013 Sandra Brennand 238,585 15-05-2013 koen van dijken 16,371 25-10-2012 Anna Almekinders 88,458 13-05-2013 Wouter van der Ham 260,572 10-05-2013 Bert Oving 84,445 07-05-2013 Johan van 't Bosch 197,541 05-05-2013 Jack de Jong 202,531 03-05-2013 Joachim van der Valk 137,478 04-05-2013 Cornelis Fokker 399 nieuwe kmhokken | Friesland Groningen Drenthe Overijssel Flevoland Gelderland Utrecht Noord-holland Zuid-Holand Zeeland Noord-Brabant Limburg |
| Kenmerken Een doornsprinkhaan met een lage, platte rug. De dieren zijn langgevleugeld en het halsschild steekt als een doorn achter het achterlijf uit.
Gelijkende soorten De soort lijkt zeer sterk op het Zanddoorntje en is aan de vom van de kiel op de achterdij te herkennen (zie foto). Ook langgevleugelde exemplaren van Gewoon Doorntje vormen bron van verwarring, die houden echter een hoge rug.
Habitat Het is een soort van pionierplekken op vochtige plekken, zoals langs oevers of bijna drooggevallen sloten.
_____________ Geluid |
Bosdoorntje - Tetrix bipunctata (Linnaeus, 1758)
Familie: Tetrigidae (Doornsprinkhanen)
Status: inheems, Soort Zeldzaamheid: Zeer zeldzaam
![]() Laatste 10 nieuwe km hokken : 187,452 13-05-2011 Kees van Bochove 1 nieuw kmhok | Friesland Groningen Drenthe Overijssel Flevoland Gelderland Utrecht Noord-holland Zuid-Holand Zeeland Noord-Brabant Limburg |
| Kenmerken
Gelijkende soorten Het Bosdoorntje lijkt sterk op het Gewoon Doorntje en het Kalkdoorntje.
Habitat Op zonnige plekken langs randen van stuifzanden en heidevelden, en op open plekken in bossen zoals kapvlakten en brandplekken.
Voorkomen Het Bosdoorntje komt voor op de Veluwe. De laatste waarnemingen stamden van 1975, maar het Bosdoorntje is in 2011 hier herontdekt.
________________________ Geluid |
Zanddoorntje - Tetrix ceperoi Bolívar, 1887
Familie: Tetrigidae (Doornsprinkhanen)
Status: inheems, Soort Zeldzaamheid: Vrij algemeen
![]() Laatste 10 nieuwe km hokken : 198,432 19-05-2013 Wilbert Kerkhof 198,431 19-05-2013 Wilbert Kerkhof 184,416 19-05-2013 Wilbert Kerkhof 75,454 11-05-2013 Johan van 't Bosch 76,454 11-05-2013 Johan van 't Bosch 182,445 09-05-2013 Maarten Immerzeel 84,445 08-05-2013 Johan van 't Bosch 83,443 08-05-2013 Johan van 't Bosch 84,444 07-05-2013 Johan van 't Bosch 105,508 06-05-2013 Adri Baks 329 nieuwe kmhokken | Friesland Groningen Drenthe Overijssel Flevoland Gelderland Utrecht Noord-holland Zuid-Holand Zeeland Noord-Brabant Limburg |
| Kenmerken Het Zanddoorntje is een van de twee doorntjes met een lage rug in Nederland. De andere soort is het Zeggedoorntje.
Gelijkende soorten De soort lijkt zeer sterk op het Zeggedoorntje en is aan de vom van de kiel op de achterdij te herkennen (zie foto). Ook langgevleugelde exemplaren van Gewoon Doorntje vormen bron van verwarring, die houden echter een hoge rug. Habitat Zanddoorntjes worden gevonden in relatief zandige pionierssituaties, waar ze massaal op kunnen treden.
_______________ Geluid |
Kalkdoorntje - Tetrix tenuicornis (Sahlberg, 1893)
Familie: Tetrigidae (Doornsprinkhanen)
Status: inheems, Soort Zeldzaamheid: Zeer zeldzaam
![]() Laatste 10 nieuwe km hokken : 195,431 29-08-2012 Peter Eekelder 192,431 26-08-2012 Peter Eekelder 190,431 26-08-2012 Peter Eekelder 165,433 16-08-2012 André den Ouden 171,433 09-08-2012 Peter Eekelder 192,432 23-07-2012 Peter Eekelder 192,441 27-06-2012 Remco Wester 181,319 18-05-2012 Anthonie Stip 185,346 15-04-2012 Jan Slaats 188,443 28-08-2011 Jaap Bouwman 18 nieuwe kmhokken | Friesland Groningen Drenthe Overijssel Flevoland Gelderland Utrecht Noord-holland Zuid-Holand Zeeland Noord-Brabant Limburg |
| Kenmerken Een klein bruinig of grijzig doornsprinkhaantje dat door zijn dakvormig halsschild verward kan worden met het Gewoon Doorntje en het Bosdoorntje. Het Kalkdoorntje heeft lange dunne antennes, lange achtervleugels, en een rechte voorrand van het halsschild.
Voorkomen Komt in Nederland voor in Zuid-Limburg en het rivierengebied.
___________________ Geluid |
Wrattenbijter - Decticus verrucivorus (Linnaeus, 1758)
Familie: Tettigoniidae (Sabelsprinkhanen)
Status: inheems, Soort Zeldzaamheid: Zeer zeldzaam
![]() | Friesland Groningen Drenthe Overijssel Flevoland Gelderland Utrecht Noord-holland Zuid-Holand Zeeland Noord-Brabant Limburg |
| Kenmerken Zeer forse groen/zwart gevlekte sabelsprinkhaan.
Voorkomen Vroeger algemeen maar komt nu alleen nog voor bij Nijmegen op de Hatertse Vennen en waarschijnlijk nog op de Veluwe.
_______________ GeluidGeluidenzang |
Kleine Wrattenbijter - Gampsocleis glabra (Herbst, 1786)
Familie: Tettigoniidae (Sabelsprinkhanen)
Status: inheems, Soort Zeldzaamheid: Zeer zeldzaam
![]() | Friesland Groningen Drenthe Overijssel Flevoland Gelderland Utrecht Noord-holland Zuid-Holand Zeeland Noord-Brabant Limburg |
| Kenmerken Tamelijk grote groene sabelsprinkhaan met zwarte vlekken op de vleugels en een witte rand langs het halsschild.
Voorkomen Altijd zeldzaam geweest in Nederland. Een tijdje als uitgestorven beschouwd maar in 1999 werd nog een populatie ontdekt op de Oldebroekse heide.
geluidsopname © B. Odé
_____________ Geluid |
Greppelsprinkhaan - Metrioptera roeselii (Hagenbach, 1822)
Familie: Tettigoniidae (Sabelsprinkhanen)
Status: inheems, Soort Zeldzaamheid: Vrij algemeen
![]() Laatste 10 nieuwe km hokken : 165,442 23-07-2012 EIS archief 165,441 28-06-2012 EIS archief 44,363 25-08-2012 Lucien Calle 241,500 16-09-2012 Xophé Gerritsen 252,572 12-09-2012 heemtuin Muntendam 66,401 09-09-2012 Adri Clements 174,445 10-09-2012 Anthonie Stip 195,434 08-09-2012 Vincent de Boer 194,404 09-09-2012 Fred Hustings 157,443 07-09-2012 Frank Ellenbroek 581 nieuwe kmhokken | Friesland Groningen Drenthe Overijssel Flevoland Gelderland Utrecht Noord-holland Zuid-Holand Zeeland Noord-Brabant Limburg |
| Kenmerken Groen-bruine sabelsprinkhaan met halflange vleugels. Opvallend is de brede witte zoom aan de zijkant van het halsschild. De kleur is variabel, maar typische dieren zijn overheersend groen aan de zijkant en bruin op de bovenkant. Zelden treden volledig gevleugelde dieren op die kunnen vliegen. Legboor van het vrouwtje aan het begin met knik, daarna slechts licht gekromd.
Geluid
Habitat
Voorkomen In Nederland plaatselijk talrijk, in Midden-Europa een van de algemeenste sabelsprinkhanen. (mvv) GeluidGeluidenonbekend |
Lichtgroene Sabelsprinkhaan - Metrioptera bicolor (Philippi, 1830)
Familie: Tettigoniidae (Sabelsprinkhanen)
Status: inheems, Soort Zeldzaamheid: Zeer zeldzaam
![]() Laatste 10 nieuwe km hokken : 188,309 12-08-2012 Arjan Ovaa 191,315 08-08-2012 Adri Clements 194,319 04-08-2012 Sjoerd V 173,355 26-07-2012 Bart Beekers 4 nieuwe kmhokken | Friesland Groningen Drenthe Overijssel Flevoland Gelderland Utrecht Noord-holland Zuid-Holand Zeeland Noord-Brabant Limburg |
| Kenmerken Een lichtgroene sabelsprinkhaan van hetzelfde formaat als een Heidesabelsprinkhaan en Greppelsprinkhaan. Op het halsschild ontbreekt de lichte rand.
Voorkomen In Nederland slechts een paar keer gevonden in Limburg, dit betreft meestal langvleugelige exemplaren. De soort komt daar vlak over de grens in Duitsland voor.
Geluid Een langdurig aangehouden ratelen of ruisen.
______________ GeluidGeluidenzang |
Heidesabelsprinkhaan - Metrioptera brachyptera (Linnaeus, 1761)
Familie: Tettigoniidae (Sabelsprinkhanen)
Status: inheems, Soort Zeldzaamheid: Vrij algemeen
![]() Laatste 10 nieuwe km hokken : 83,381 01-09-2012 R&B Foquet 236,564 25-07-2012 Bertil Zoer 267,524 28-09-2012 Jan van Duinen 190,423 17-09-2012 Peter Eekelder 245,451 13-09-2012 Evert Ruiter 196,411 07-09-2012 Fred Hustings 196,409 01-09-2012 Fred Hustings 201,401 01-09-2012 Fred Hustings 240,562 29-08-2012 Karin Uilhoorn 225,455 22-08-2012 Peter Eekelder 111 nieuwe kmhokken | Friesland Groningen Drenthe Overijssel Flevoland Gelderland Utrecht Noord-holland Zuid-Holand Zeeland Noord-Brabant Limburg |
| Kenmerken De heidesabelsprinkhaan is een soort met halflange vleugels. Ze zijn groter dan de schubjes van bijvoorbeeld Bramensprinkhaan, maar korter dan van de Boomsprinkhaan. Ze kunnen er niet mee vliegen. Zelden komen langvleugelige exemplaren voor. De zijkanten van het halsschild zijn alleen langs de achterrand wit gezoomd (vergelijk met de brede witte zoom langs de gehele rand van de Greppelsprinkhaan). De kleur is bruin en groen.
Geluid Het geluid is een lang aangehouden --- tjik --- tjik --- tjik ---, de snelheid en de lengte van de pauzes tussen de tikken hangen van de temperatuur af. Veertigplussers horen de soort vaak geheel niet, jongeren horen vaak alleen de dieren die dichtbij zitten. Met een bat-detector blijken er vaak tientallen exemplaren in het heideveld te zitten (op een goed stuk). opname met batdetector en time expansion
Habitat
Voorkomen Op heide in de oostelijke helft van Nederland.
_____________________ GeluidGeluidenzang |
Bramensprinkhaan - Pholidoptera griseoaptera (De Geer, 1773)
Familie: Tettigoniidae (Sabelsprinkhanen)
Status: inheems, Soort Zeldzaamheid: Vrij algemeen
![]() Laatste 10 nieuwe km hokken : 165,441 21-05-2012 EIS archief 120,414 13-10-2012 Ernst-Jan van Haaften 193,429 08-10-2012 Peter Hoppenbrouwers 188,430 12-10-2012 Peter Hoppenbrouwers 214,434 06-09-2012 Jan Wind/Mariëtte Geluk 152,422 09-10-2012 Bas Verhoeven 178,424 07-10-2012 Peter Hoppenbrouwers 176,424 07-10-2012 Peter Hoppenbrouwers 175,423 07-10-2012 Peter Hoppenbrouwers 173,424 07-10-2012 Peter Hoppenbrouwers 368 nieuwe kmhokken | Friesland Groningen Drenthe Overijssel Flevoland Gelderland Utrecht Noord-holland Zuid-Holand Zeeland Noord-Brabant Limburg |
|
Kenmerken De Bramensprinkhaan is een bruine, zeer kort gevleugelde sabelsprinkhaan. Op deze twee kenmerken zijn de volwassen dieren in Nederland onmiddelijk te herkennen.
Gelijkende soorten Verwarring kan optreden met juvenielen van Duinsabelsprinkhaan, Greppelsprinkhaan en Heidesabelsprinkhaan. De laatste twee hebben echter een lichte zoom op de zijkant van het halsschild (aan achterrand of langs hele rand), terwijl bij de Bramesprinkhaan alleen de uiterste rand licht is. Duinsabelsprinkhanen zijn lang gevleugeld en bij juvenielen zijn de vleugels duidelijk zichtbaar, waarbij de achtervleugel over de voorvleugel heenligt.
Geluid geluid met batdetector en time expansion
Habitat
Voorkomen In Nederland vooral in het zuidoosten en langs de grote rivieren. _____________________ GeluidGeluidenzang |
Duinsabelsprinkhaan - Platycleis albopunctata (Goeze, 1778)
Familie: Tettigoniidae (Sabelsprinkhanen)
Status: inheems, Soort Zeldzaamheid: Zeldzaam
![]() Laatste 10 nieuwe km hokken : 39,415 01-09-2012 EIS archief 20,394 22-09-2012 Wilbert Kerkhof 19,394 22-09-2012 Wilbert Kerkhof 20,393 22-09-2012 Wilbert Kerkhof 74,451 18-09-2012 Adrie van Heerden 16,378 08-09-2012 Alex Wieland (Adviesbureau Wieland) 106,520 04-09-2012 Wilbert Kerkhof 114,569 02-09-2012 Kees Mostert 100,496 02-09-2012 Rutger Wilschut 99,497 02-09-2012 Dick en Mathilde Groenendijk 77 nieuwe kmhokken | Friesland Groningen Drenthe Overijssel Flevoland Gelderland Utrecht Noord-holland Zuid-Holand Zeeland Noord-Brabant Limburg |
|
Kenmerken Bruine-grijze sabelsprinkhaan met lange, smalle vleugels.
Gelijkende soorten De nimfjes lijken erg op de nimfjes van de Metrioptera-soorten, Greppelsprinkhaan en Heidesabelsprinkhaan.
Voorkomen In Nederland komt deze soort alleen voor in de duinen langs de gehele kust, met uitzondering van Schiermonnikoog.
Geluid
____________ GeluidGeluidenzang |
Kleine Groene Sabelsprinkhaan - Tettigonia cantans (Fuessli, 1775)
Familie: Tettigoniidae (Sabelsprinkhanen)
Status: inheems, Soort Zeldzaamheid: Zeer zeldzaam
![]() Laatste 10 nieuwe km hokken : 233,474 28-08-2012 David Tempelman 207,458 22-07-2011 Michel Klemann 207,457 21-07-2011 Michel Klemann 3 nieuwe kmhokken | Friesland Groningen Drenthe Overijssel Flevoland Gelderland Utrecht Noord-holland Zuid-Holand Zeeland Noord-Brabant Limburg |
| Kenmerken Forse groene sabelsprinkhaan. Lijkt op de Grote Groene Sabelsprinkhaan maar heeft kortere vleugels.
Voorkomen In Nederland is er maar één populatie bekend in de buurt van Elsen.
_________________ GeluidGeluidenzang |
Grote Groene Sabelsprinkhaan - Tettigonia viridissima (Linnaeus, 1758)
Familie: Tettigoniidae (Sabelsprinkhanen)
Status: inheems, Soort Zeldzaamheid: Algemeen
![]() Laatste 10 nieuwe km hokken : 118,395 13-05-2013 Erik-Jan Beenackers 193,328 10-05-2013 Sandra Brennand 167,454 01-08-2012 EIS archief 148,390 01-08-2012 EIS archief 143,396 01-08-2012 EIS archief 39,416 01-09-2012 EIS archief 80,444 01-09-2012 EIS archief 223,440 17-07-2011 EIS archief 222,443 09-07-2011 EIS archief 158,463 11-08-2012 EIS archief 2527 nieuwe kmhokken | Friesland Groningen Drenthe Overijssel Flevoland Gelderland Utrecht Noord-holland Zuid-Holand Zeeland Noord-Brabant Limburg |
| Kenmerken Grote, groene soort, die zingt met een harde, scherpe ratel. De vleugels zijn breed en lang: ze zijn ongeveer twee maal de achterlijflengte. Bij het vrouwtje reiken ze tot aan de punt van de legboor. De vrouwtjes hebben een lange, vrijwel rechte legboor.
Geluid Het geluid is een karakteristieke harde en hoge ratel. opname met batdetector en time expansion
Habitat De soort leeft in opgeschoten, stevige kruiden en in stevige struweelzomen zoals bramevegetaties. Daar zijn ze, ondanks hun grootte en geluid, best lastig te vinden: het groen is een goede schutkleur, de dieren draaien weg achter een stengel en ze stoppen met zingen als je in de buurt komt. (mvv).
Voorkomen Algemeen in heel Nederland.
_________________ GeluidGeluidenzang |
Zadelsprinkhaan - Ephippiger ephippiger (Fiebig, 1784)
Familie: Bradyporidae
Status: inheems, Soort Zeldzaamheid: Zeer zeldzaam
![]() Laatste 10 nieuwe km hokken : 182,455 21-09-2012 Rene Koopman 189,490 24-08-2011 Inventarisatie en Monitoringgroep Dienst Vastgoed Defensie 2 nieuwe kmhokken | Friesland Groningen Drenthe Overijssel Flevoland Gelderland Utrecht Noord-holland Zuid-Holand Zeeland Noord-Brabant Limburg |
| Kenmerken Zeer opvallende sabelsprinkhaan met een zadelvormig halsschild.
Geluid Een scherp tiezie.
Voorkomen Komt voor op enkele plaatsen op de Veluwe en kleine populaties bij Nijmegen en misschien nog in Limburg.
_______________ GeluidGeluidenzang zang |
Gewoon Spitskopje - Conocephalus dorsalis (Latreille, 1804)
Familie: Conocephalidae
Status: inheems, Soort Zeldzaamheid: Algemeen
![]() Laatste 10 nieuwe km hokken : 253,497 01-01-2012 EIS archief 167,454 01-08-2012 EIS archief 143,396 14-08-2012 EIS archief 142,396 27-07-2012 EIS archief 153,379 26-07-2012 EIS archief 35,401 30-07-2012 EIS archief 106,437 25-07-2012 EIS archief 89,458 15-09-2012 EIS archief 77,436 16-08-2012 EIS archief 86,450 08-08-2012 EIS archief 1620 nieuwe kmhokken | Friesland Groningen Drenthe Overijssel Flevoland Gelderland Utrecht Noord-holland Zuid-Holand Zeeland Noord-Brabant Limburg |
| Kenmerken Het Spitskopje is een groene sprinkhaan met een bruine rug en korte, doorzichtige vleugels. De naam is afgeleid van de kenmerkende spitse kop, die vanaf het voorhoofd sterk naar beneden terugwijkt.
Gelijkende soorten In Nederland lijkt alleen het Zuidelijk Spitskopje sterk op het Gewone Spitskopje. Het Zuidelijk Spitskopje is echter lang gevleugeld. Problemen kunnen ontstaan tussen zo nu en dan optredende langgevleugelde exemplaren van Gewoon Spitskopje en het Zuidelijk Spitskopje. Bij de vrouwtjes is echter de legboor van het Gewone Spitskopje regelmatig gebogen, terwijl die van het Zuidelijk over het grootste deel recht is. Langgevleugelde mannetjes moeten herkend worden aan de cerci en subgenitaalplaat (zie sprinkhanentabel). Ook kan verwarring met (kortgevleugelde) juvenielen van het Zuidelijk Spitskopje optreden, maar bij juvenielen liggen de achtervleugels over de voorvleugels. Geluid De zang is een zeer zacht rollend geluid, dat, bij toenemende leeftijd van de waarnemer, al snel niet meer te horen is. Kenmerkend is de wisseling van klank in de zang: errrerrrerr-urrrurrrurrrurr (zo ziet het er nachtzwaluwachtig uit, maar veel zachter en minder fel). opname met batdetector en time expansion
Habitat
Voorkomen Algemeen in heel Nederland.
___________________ Geluid |
Zuidelijk Spitskopje - Conocephalus discolor Thunberg 1815
Familie: Conocephalidae
Status: inheems, Soort Zeldzaamheid: Zeldzaam
Ook bekend als: Conocephalus fuscus
Synoniem: Zuidelijk Spitskopje - Conocephalus fuscus
![]() Laatste 10 nieuwe km hokken : 57,416 01-09-2012 EIS archief 39,415 01-09-2012 EIS archief 81,393 19-08-2012 EIS archief 80,392 19-08-2012 EIS archief 80,395 19-08-2012 EIS archief 77,404 18-08-2012 EIS archief 76,404 18-08-2012 EIS archief 89,442 11-08-2012 EIS archief 166,441 25-07-2012 EIS archief 157,463 16-08-2012 EIS archief 1444 nieuwe kmhokken | Friesland Groningen Drenthe Overijssel Flevoland Gelderland Utrecht Noord-holland Zuid-Holand Zeeland Noord-Brabant Limburg |
| Kenmerken Een groene sprinkhaan met een bruine rug en een spitse kop: vanaf het voorhoofd wijkt de kop naar onder sterk terug.
Gelijkende Soorten Met de spitse kop en de groene kleuren is de enige andere sprinkhaan die lijkt het Gewone Spitskopje. Typische volwassen exemplaren laten zich makkelijk scheiden: het Zuidelijk Spitskopje is lang gevleugeld, het Gewone Spitskopje is kort gevleugeld. Regelmatig komen er van het Gewoon Spitskopje echter langgevleugelde exemplaren voor. Deze onderscheiden zich doordat het vrouwtje Zuidelijk Spitskopje een vrijwel rechte legboor heeft (Gewoon Spitskopje regelmatig gekromd). Mannetjes worden op de subgenitale plaat onderscheiden. opname met batdetector en time expansion
Habitat
Voorkomen Vooral in Limburg en de zuidelijke helft van Nederland. Breidt zich uit naar het noorden.
Geluidsopname © B. Odé
_____________ GeluidGeluidenzang zang |
Struiksprinkhaan - Leptophyes punctatissima (Bosc, 1792)
Familie: Phaneropteridae
Status: inheems, Soort Zeldzaamheid: Algemeen
![]() Laatste 10 nieuwe km hokken : 162,444 02-09-2012 Christiaan Broekhuizen 177,310 15-05-2013 John Wiersma 193,450 15-05-2013 Marc de Winkel 193,397 03-05-2013 Wesley Overman 166,455 08-08-2012 EIS archief 143,396 01-08-2012 EIS archief 153,379 26-07-2012 EIS archief 81,393 19-08-2012 EIS archief 166,441 25-07-2012 EIS archief 165,442 28-06-2012 EIS archief 2085 nieuwe kmhokken | Friesland Groningen Drenthe Overijssel Flevoland Gelderland Utrecht Noord-holland Zuid-Holand Zeeland Noord-Brabant Limburg |
| Kenmerken
Geluid geluid met batdetector met time expansion
Habitat
____________________ GeluidGeluidenzang |
Sikkelsprinkhaan - Phaneroptera falcata (Poda, 1761)
Familie: Phaneropteridae
Status: inheems, Soort Zeldzaamheid: Zeldzaam
![]() Laatste 10 nieuwe km hokken : 57,416 01-09-2012 EIS archief 39,416 01-09-2012 EIS archief 81,395 19-08-2012 EIS archief 77,404 18-08-2012 EIS archief 80,381 13-08-2012 R&B Foquet 83,381 01-09-2012 R&B Foquet 194,411 09-10-2012 Piet Smeets 72,406 06-10-2012 Bas de Maat 135,496 08-10-2012 Wilbert Kerkhof 169,412 01-10-2012 Albert Jacobs 244 nieuwe kmhokken | Friesland Groningen Drenthe Overijssel Flevoland Gelderland Utrecht Noord-holland Zuid-Holand Zeeland Noord-Brabant Limburg |
| Kenmerken Groene sprinkhaan met kleine donkere stippels en lange dunne poten. Uniek is dat de achtervleugels achter de voorvleugels uitsteken. Ten opzichte van andere grote, groene sprinkhanen zijn de vleugels nogal smal. In de vlucht vallen de brede, bleekgroene achtervleugels op. Ze vliegen vaak enkele seconden en komen dan enkele meters ver.
Geluid geluid met batdetector en time expansion
Habitat
Voorkomen De zuidelijke helft van Nederland, vooral Limburg. Is bezig met een opmars naar het noorden.
____________________ Geluid |
Boomsprinkhaan - Meconema thalassinum (De Geer, 1773)
Familie: Meconematidae (Boomsprinkhanen)
Status: inheems, Soort Zeldzaamheid: Algemeen
![]() Laatste 10 nieuwe km hokken : 125,420 12-10-2012 Bas Verhoeven 147,454 13-09-2012 EIS archief 24,390 03-10-2011 Erik Sanders 80,381 13-08-2012 R&B Foquet 222,444 26-08-2011 Robert Ketelaar 246,456 27-11-2012 M. Groeneveld 148,460 28-11-2012 Violet & Remco 202,569 23-11-2012 Bouke Roosma 128,389 20-11-2012 Peter Rijnen 246,477 18-11-2012 Mark Sips 294 nieuwe kmhokken | Friesland Groningen Drenthe Overijssel Flevoland Gelderland Utrecht Noord-holland Zuid-Holand Zeeland Noord-Brabant Limburg |
| Kenmerken Middelgrote, groene sprinkhaan met gaasvormige vleugels. Over de rug loopt een opvallende gele streep. Ook de ogen zijn geel, vrij klein en ze puilen iets uit. De mannetjes hebben lange cerci aan de achterlijfspunt.
Gelijkende soorten Nymfen van deze soort hebben korte vleugels en worden gemakkelijk verward met de Zuidelijke Boomsprinkhaan. Echter, bij nymfen ligt de achtervleugel over de voorvleugel, bij adulten ligt de achtervleugel juist onder de voorvleugel. Bovendien hebben de vleugels van de volwassen dieren een netwerk van aderen, terwijl de vleugels van de nymfen alleen maar lengte-aderen hebben. Nymfen van de Zuidelijke Boomsprinkhaan (en kleine nymfen van de Boomsprinkhaan) zijn vleugelloos. De laatste zekere Boomsprinkhaannymf is bekend van begin september.
Habitat De soort heeft een voorkeur voor eikenbomen, waar ze op takken en bladeren leven. Ze kan goed vliegen en komt op licht af, zodat ze relatief vaak in de menselijke omgeving worden gezien.
Voorkomen Kan overal in Nederland gevonden worden.
Geluid
____________________ Geluid |
Zuidelijke Boomsprinkhaan - Meconema meridionale A. Costa, 1860
Familie: Meconematidae (Boomsprinkhanen)
Status: inheems, Soort Zeldzaamheid: Vrij algemeen
![]() Laatste 10 nieuwe km hokken : 81,393 19-08-2012 EIS archief 80,429 15-10-2012 EIS archief 85,450 08-08-2012 EIS archief 87,442 16-11-2012 EIS archief 110,428 01-08-2012 EIS archief 204,502 08-02-2013 Evert Ruiter 172,410 27-08-2012 N. Ettema 192,331 24-11-2012 M. Houben 190,417 29-11-2012 Han Derks 173,448 29-11-2012 Morten Bongers 365 nieuwe kmhokken | Friesland Groningen Drenthe Overijssel Flevoland Gelderland Utrecht Noord-holland Zuid-Holand Zeeland Noord-Brabant Limburg |
| Kenmerken De soort is bekend uit steden (vooral de Randstad), waar ze op flats, op schuttingen, op auto's en op planten gevonden wordt. De soort is in flats 's avonds te vinden bij lampen: de boomsprinkhanen komen op licht af. Geschikte periode hiervoor is eind september tot december. Ook blijkt nachtvlinderstroop smeren een methode om de soort op te sporen. Op stroop komen ook gewone Boomsprinkhanen en Struiksprinkhanen af, de twee het meest op Zuidelijke Boomsprinkhanen gelijkende soorten.
Gelijkende soorten Zuidelijke Boomsprinkhanen hebben een cylindervormig achterlijf en zeer korte vleugels. Verwarring kan optreden met nymfen van de gewone Boomsprinkhaan. Bij nymfen liggen de achtervleugels boven de voorvleugels: de parallel lopende aders van de achtervleugels zijn dan goed te zien. De Zuidelijke Boomsprinkhaan heeft bij volwassen exemplaren een netvormige adering op de zeer korte voorvleugels. Op het einde van het jaar zijn de sprinkhanen volwassen en is de kans op het treffen van een nymf erg klein. De laatste zekere nimfen van gewone boomsprinkhaan stammen uit augustus, met de laatste zekere waarneming op 4 september. Struiksprinkhanen worden soms als Zuidelijke Boomsprinkhaan gedetermineerd. De Struiksprinkhaan is echter veel dikker dan een boomsprinkhaan en zit onder de zwarte spikkels. Mannetjes hebben een donkere rugstreep. Het vrouwtje Struiksprinkhaan heeft een kortere, bredere en krommere legboor. (MH, MvV)
Voorkomen Heeft zich langzamerhand verspreid door heel Nederland.
__________________ Geluid |






imago) 
imago) 













































































