Waarneming.nl

Vernieuwd op: di 21 mei 2013 12:20:37 CEST Volgende vernieuwing om: 12:20:37 volgende dag


Nieuwe Sprinkhanenatlas van Nederland


Ed Colijn & Roy Kleukers,

Inleiding
De sprinkhanenfauna is flink in beweging. De laatste tientallen jaren zijn diverse nieuwe soorten in ons land opgedoken (tabel 1), meestal als gevolg van de hogere temperaturen.
Daarnaast lijkt het erop dat sommige bedreigde soorten nog steeds achteruit gaan. Veertien jaar na publicatie van het boek "De sprinkhanen en krekels van Nederland" is het daarom hoog tijd om een nieuw overzicht te presenteren.

Tabel 1. Nieuwe soorten sprinkhanen en krekels in Nederland sinds 1990
SoortJaarReden
Zuidelijk spitskopje1991Klimaat
Zuidelijke boomsprinkhaan1992Transport met auto
Boomkrekel2004Klimaat
Lichtgroene sabelsprinkhaan2004Klimaat (nog niet gevestigd)
Kiezelsprinkhaan2010Klimaat (en transport door de mens?)
Spoorkrekel2010Transport door de mens?


Doel
Het doel van dit project is de publicatie van een nieuwe atlas van de Nederlandse sprinkhanen en krekels in 2013. Door middel van nieuw veldwerk zullen de huidige verspreidingsbeelden worden aangevuld. Hierbij wordt nauw samengewerkt met waarneming.nl. De huidige verspreiding van alle soorten zal via waarneming.nl beschikbaar worden gemaakt. De databestanden van EIS-Nederland en waarneming.nl zullen voor dit doel worden samengevoegd. De atlas zal waarschijnlijk als een speciaal nummer van Nederlandse Faunistische Mededelingen worden uitgegeven.

Projectteam
Het projectteam bestaat uit de volgende personen: Wim Bakker, Jaap Bouwman, Floris Brekelmans, Ed Colijn, Rob Felix, Dick Groenendijk, Mark Grutters, Wilbert Kerkhof & Roy Kleukers.

Meedoen?
Iedereen kan een bijdrage leveren. Losse waarnemingen kunnen bijvoorbeeld worden ingevoerd op Waarneming.nl en Telmee. De komende jaren zullen ook diverse sprinkhaanexcursies worden georganiseerd, "witte" plekken in de verspreidingsbeelden worden bezocht en gezocht worden naar uitgestorven en verwachte soorten.
We zullen iedereen op de hoogte houden via het forum van waarneming.nl, de papieren EIS-Nieuwsbrief en de digitale nieuwsbrief Tentakel.

Extra mogelijkheden
Invoeren project waarnemingen waarbij ook 0 waarnemingen zijn toegestaan.
Check via Layar op je gsm welke soorten tot 2005 op jouw lokatie wel zijn gezien maar daarna niet meer.
Check via dit scherm de Biodiversiteit voor Nederland of 1 provincie

In 2011 46.093 waarnemingen ingevoerd.
In 2012 35.724 waarnemingen ingevoerd.
In 2013 tot nu toe 501 waarnemingen ingevoerd.

Kustsprinkhaan - Chorthippus albomarginatus (De Geer, 1773)

Familie: Acrididae (Veldsprinkhanen)Bekijk taxonomische boom   Status: inheems, Soort   Zeldzaamheid: Algemeen



Laatste 10 nieuwe km hokken :

251,495 01-01-2012 EIS archief
250,495 01-01-2012 EIS archief
253,496 01-01-2012 EIS archief
252,497 01-01-2012 EIS archief
167,454 08-08-2012 EIS archief
82,436 13-08-2012 EIS archief
82,435 03-08-2012 EIS archief
158,464 11-08-2012 EIS archief
148,453 12-07-2011 EIS archief
203,562 27-07-2012 michiel van kerkvoorde

1271 nieuwe kmhokken
Friesland
Groningen
Drenthe
Overijssel
Flevoland
Gelderland
Utrecht
Noord-holland
Zuid-Holand
Zeeland
Noord-Brabant
Limburg
Kustsprinkhaan - Chorthippus albomarginatus
man Kustsprinkhaan
Chorthippus albomarginatus
Mark van Veen

Kustsprinkhaan - Chorthippus albomarginatus
vrouw Kustsprinkhaan
Chorthippus albomarginatus
Kees van Keulen

Kenmerken
De Kustsprinkhaan is een veldsprinkhaan met zeer rechte zijkielen op het halsschild, goed ontwikkelde vleugels en een achterknie die dezelfde kleur heeft als de achterdij.

 

Gelijkende soorten

De Krasser en Zompsprinkhaan lijken op de Kustsprinkhaan, maar hebben een donkere achterknie en veel kortere vleugels (pas op bij af en toe optredende langvleugelige exemplaren van deze soorten!). De Weidesprinkhaan (C. dorsatus) lijkt zeer sterk op de Kustsprinkhaan, maar is in Nederland slechts 1 maal in Twenthe gevonden. Het verschil betreft de vleugeladering (Kustsprinkhaan heeft plots verbrede radiaalcel, zie sprinkhanentabel; zoals bij alle Chorthippussen is vooral het geluid onderscheidend). Wordt achterdochtig bij mannetjes die op het achterlijf rood aanlopen.

 

Geluid
Het geluid is een korte trrrt (ong. 1 sec.), niet zo krassend als een Krasser. Het heeft het tempo van het ritsen van boekpagina's langs de duim.

 

Habitat
Kustsprinkhanen komen vooral voor in voedselrijkere graslanden op eigenlijk alle grondsoorten van Nederland. Op vindplaatsen zitten ze in aantal, vooral op de laagveengronden kunnen ze massaal optreden.

 

Voorkomen

Anders dan de naam doet vermoeden kan de Kustsprinkhaan in heel Nederland gevonden worden.


Geluidsopname © B. Odé

_____________________

Geluid

Geluiden

zang
Wim Bakker 2010-08-06 Detailinformatie

Kustsprinkhaan - Chorthippus albomarginatus


Zompsprinkhaan - Chorthippus montanus (Charpentier, 1825)

Familie: Acrididae (Veldsprinkhanen)Bekijk taxonomische boom   Status: inheems, Soort   Zeldzaamheid: Zeldzaam



Laatste 10 nieuwe km hokken :

253,496 01-01-2012 EIS archief
137,459 12-09-2012 Sonja & Lex
143,380 16-09-2012 Roel Diepstraten
164,460 09-09-2012 Peter Eekelder
234,477 29-08-2012 Corry Abbink-Meijerink
215,526 01-09-2012 Edwin De Weerd
243,445 22-08-2012 Jan-Jaap Spaargaren
216,477 20-08-2012 Roy Kleukers
208,542 21-08-2012 Karin Uilhoorn
226,459 21-08-2012 Tjibbe Hunink

44 nieuwe kmhokken
Friesland
Groningen
Drenthe
Overijssel
Flevoland
Gelderland
Utrecht
Noord-holland
Zuid-Holand
Zeeland
Noord-Brabant
Limburg
Zompsprinkhaan - Chorthippus montanus
man Zompsprinkhaan
Chorthippus montanus
Mark van Veen

Zompsprinkhaan - Chorthippus montanus
vrouw Zompsprinkhaan
Chorthippus montanus
Wiene Bakker

Kenmerken

De Zompsprinkhaan lijkt sterk op de Krasser. Samen met de Krasser verschilt de soort met andere sprinkhanen door de slechts weinig ingebogen halskielen (iets rond naar binnen, zeker niet x-vormig), de korte vleugels (vooral bij het vrouwtje, maar ook bij de mannetjes bereiken ze de achterknie niet) en de donkere knie, die tegen de rest van de dij afsteekt. Van de Krasser verschilt de Zompsprinkhaan doordat de vleugels langer zijn (bij vrouwtjes tot halverwege het achterlijf, bij de mannetjes zijn vooral de achtervleugels langer: ze reiken tot de aderverdichting in de voorvleugels, bekijk in tegenlicht) en de iets verder ingeknikte halskielen (subtiel, maar met ervaring duidelijk).

 

Geluid
De Zompsprinkhaan maakt een krassend geluid, maar (bij gelijke temperatuur) langzamer dan de Krasser. Zelf vindt ik het geluid van de Zompsprinkhaan 'aftelbaar': de afzonderlijke krassen zijn onderscheidbaar. Bij de Krasser is dit alleen met lage temperaturen zo.

 

Habitat

De soort heeft een voorkeur voor vochtige habitats, zoals bij vennen. In het laagveengebied zijn er weinig vindplaatsen, maar op een vindplaats kan de soort talrijk zijn.

Geluidsopname © B. Odé

_______________________

Geluid

Geluiden

zang
Edwin De Weerd 2010-08-22 Detailinformatie

zang
Wim Bakker 2011-08-13 Detailinformatie

Zompsprinkhaan - Chorthippus montanus


Snortikker - Chorthippus mollis (Charpentier, 1825)

Familie: Acrididae (Veldsprinkhanen)Bekijk taxonomische boom   Status: inheems, Soort   Zeldzaamheid: Vrij algemeen



Laatste 10 nieuwe km hokken :

47,454 13-09-2012 EIS archief
83,381 01-09-2012 R&B Foquet
210,602 11-10-2012 Remco Hiemstra
165,544 05-08-2012 A.F. Schotanus-van der Woude
166,541 29-07-2012 A.F. Schotanus-van der Woude
268,560 23-09-2012 Willem-Jan Fontijn
216,535 23-09-2012 Karin Uilhoorn
24,389 22-09-2012 Lucien Calle
212,540 22-09-2012 Karin Uilhoorn
156,374 16-09-2012 Melchior van Tweel

322 nieuwe kmhokken
Friesland
Groningen
Drenthe
Overijssel
Flevoland
Gelderland
Utrecht
Noord-holland
Zuid-Holand
Zeeland
Noord-Brabant
Limburg
Snortikker - Chorthippus mollis
man Snortikker
Chorthippus mollis
Wiene Bakker

Kenmerken

Een van de bruine Chorthippussen met ingeknikte zijkielen op het halsschild.

 

Gelijkende soorten

De Snortikker is op zicht lastig te scheiden van de Ratelaar. Als man zijn er subtiele verschillen in de grootte van enkele vleugelvelden (zie foto hieronder) en het aantal striduleer-doorntjes op de achterdij. De vrouwtjes van Ratelaar, Bruine Sprinkhaan en Snortikker zijn niet te onderscheiden.


Bij de Snortikker is de voorrandcel verbreed en tralievormig dooraderd. In rust bevindt die zich langs de onderrand van de vleugel. De cel daarboven is niet sterk verbreed. Bovendien wordt die cel vanaf de basis geleidelijk aan breder.

 

Geluid
Verschil is wel heel goed op geluid te maken. De Snortikker maakt een uniek geluid, dat uit een tik en dan een snor bestaat: tk-sjjjjj-tk-sjjjj-tk-sjjjjjj- etc. Eerst is de tik harder dan de snor, later de snor harder dan de tik. Een strofe duurt 2-3 seconden. Het is met de zang van het Knopsprietje te verwarren, maar die tikt niet en laat nadrukkelijke pauzes vallen tussen de sjjjjj tonen.

 

Habitat
De Snortikker zit op open, arme graslanden, op heischrale graslanden en op lage arme grasstukken in de heide. Ten opzichte van Ratelaar en Bruine Sprinkhaan is het de meest warmtelievende soort.

Geluidsopname © B. Odé

 

_________________

Geluid

Geluiden

zang
Wim Bakker 2010-08-03 Detailinformatie

zang
Thijs Fijen 2011-09-30 Detailinformatie

Snortikker - Chorthippus mollis


Steppesprinkhaan - Chorthippus vagans (Eversmann, 1848)

Familie: Acrididae (Veldsprinkhanen)Bekijk taxonomische boom   Status: inheems, Soort   Zeldzaamheid: Zeer zeldzaam



Laatste 10 nieuwe km hokken :

198,410 29-08-2012 Fred Hustings
197,410 29-08-2012 Fred Hustings
196,410 29-08-2012 Fred Hustings
196,412 19-08-2012 Fred Hustings
197,412 10-08-2012 Fred Hustings
196,411 10-08-2012 Fred Hustings
197,411 14-10-2011 Fred Hustings
198,411 25-08-2011 Fred Hustings
181,421 05-07-2011 Marc de Bont

9 nieuwe kmhokken
Friesland
Groningen
Drenthe
Overijssel
Flevoland
Gelderland
Utrecht
Noord-holland
Zuid-Holand
Zeeland
Noord-Brabant
Limburg
Steppesprinkhaan - Chorthippus vagans
man Steppesprinkhaan
Chorthippus vagans
André den Ouden

Steppesprinkhaan - Chorthippus vagans
vrouw Steppesprinkhaan
Chorthippus vagans
André den Ouden

Kenmerken

Een klein, grijsbruin veldsprinkhaantje dat lijkt op een Locomotiefje maar verschilt van deze soort door het ontbreken van een ladderpatroon in de vleugel en een ovale gehooropening i.p.v. een brievenbusvormige.

 

Voorkomen

Komt alleen voor in de buurt van Nijmegen op de Hatertse Vennen.


Geluidsopname © B. Odé

 

_______________

Geluid

Geluiden

zang
Marc de Bont 2010-08-14 Detailinformatie

Steppesprinkhaan - Chorthippus vagans


Krasser - Chorthippus parallelus (Zetterstedt, 1821)

Familie: Acrididae (Veldsprinkhanen)Bekijk taxonomische boom   Status: inheems, Soort   Zeldzaamheid: Vrij algemeen



Laatste 10 nieuwe km hokken :

167,454 08-08-2012 EIS archief
166,455 08-08-2012 EIS archief
142,396 27-07-2012 EIS archief
57,416 01-09-2012 EIS archief
39,415 01-09-2012 EIS archief
81,395 19-08-2012 EIS archief
80,392 19-08-2012 EIS archief
79,404 18-08-2012 EIS archief
78,405 18-08-2012 EIS archief
76,404 18-08-2012 EIS archief

1289 nieuwe kmhokken
Friesland
Groningen
Drenthe
Overijssel
Flevoland
Gelderland
Utrecht
Noord-holland
Zuid-Holand
Zeeland
Noord-Brabant
Limburg
Krasser - Chorthippus parallelus
man Krasser
Chorthippus parallelus
André den Ouden

Krasser - Chorthippus parallelus
vrouw Krasser
Chorthippus parallelus
Paul Cools

Kenmerken

Een talrijke soort in grote delen van Nederland, maar in het Noordwesten van Nederland zeldzaam tot ontbrekend (kop van Noord-Holland, Friesland). Te herkennen aan de rechte halskielen, die slechts iets ingebogen zijn (nooit x-vormig), de korte vleugels en de zwarte achterknie. Bij het mannetje zijn de voorvleugels nog redelijk ontwikkeld (maar bereiken de achterknie niet), de achtervleugels zijn daarentegen klein en reiken tot halverwege de voorvleugels. Bij het vrouwtje zijn de vleugels tot schubben gereduceerd.

 

Verwarring

Langvleugelige exemplaren komen af ten toe voor. De bovengenoemde kenmerken moeten ten opzichte van de kustsprinkhaan afdoende zijn. Verder lijkt de zompsprinkhaan op deze soort, echter daar heeft het mannetje langere achtervleugels, heeft het vrouwtje voorvleugels tot halverwege het achterlijf en zijn de halskielen iets meer ingebogen (subtiel, alleen met ervaring in beide soorten te zien). Ten opzichte van de gouden sprinkhaan mist het mannetje de uitgetrokken punt aan de spits van het achterlijf en het vrouwtje de rode onderkant van de achterdij.

 

Geluid
Het geluid van de krasser is een krassend schchchchcht, dat ongeveer een seconde duurt.

 

Habitat
Krassers komen in allerlei grazige situaties voor, van plekken met een hoge grasbedekking tot plekken met veel open stukken tussendoor. Ten opzichte van soorten als ratelaar prefereren ze een vochtigere omgeving.

 

Voorkomen

Vrij algemeen in heel Nederland. Ontbreekt in delen van Noord-Holland, Friesland en Groningen.


Geluidsopname © B. Odé

 

____________

Geluid

Geluiden

zang
Wim Bakker 2010-07-09 Detailinformatie

zang
Michel Klemann 2010-06-27 Detailinformatie

Krasser - Chorthippus parallelus


Locomotiefje - Chorthippus apricarius (Linnaeus, 1758)

Familie: Acrididae (Veldsprinkhanen)Bekijk taxonomische boom   Status: inheems, Soort   Zeldzaamheid: Zeer zeldzaam


Friesland
Groningen
Drenthe
Overijssel
Flevoland
Gelderland
Utrecht
Noord-holland
Zuid-Holand
Zeeland
Noord-Brabant
Limburg
Locomotiefje - Chorthippus apricarius
man Locomotiefje
Chorthippus apricarius
Wiene Bakker

Locomotiefje - Chorthippus apricarius
vrouw Locomotiefje
Chorthippus apricarius
Wiene Bakker

Kenmerken

Een onopvallend en klein grijs of bruin veldsprinkhaantje met een overduidelijk ladderpatroon op de vleugel.

 

Voorkomen

Komt voor op twee of drie geisoleerde plaatsen in Nederland: in de buurt van Zwolle, aan de kust bij Santpoort en misschien nog bij de Wrakelberg in Limburg.

 

Geluid

Klinkt als een locomotiefje. Het geluid kan verward worden met dat van de Snortikker.

 

geluidsopname © B. Odé

 

________________

Geluid

Geluiden

zang
Thijs Fijen 2011-09-30 Detailinformatie

Locomotiefje - Chorthippus apricarius


Weidesprinkhaan - Chorthippus dorsatus (Zetterstedt, 1821)

Familie: Acrididae (Veldsprinkhanen)Bekijk taxonomische boom   Status: inheems, Soort   Zeldzaamheid: Zeer zeldzaam


Friesland
Groningen
Drenthe
Overijssel
Flevoland
Gelderland
Utrecht
Noord-holland
Zuid-Holand
Zeeland
Noord-Brabant
Limburg

Kenmerken

Lijkt sterk op de Kustsprinkhaan maar verschilt daarvan door het ontbreken van de verbreding in het radiaalveld.

 

Voorkomen

Geen recente waarnemingen in Nederland, maar komt vlak over de grens voor in Duitsland.


Geluidsopname © B. Odé

 

_____________

Geluid

Weidesprinkhaan - Chorthippus dorsatus


Ratelaar - Chorthippus biguttulus (Linnaeus, 1758)

Familie: Acrididae (Veldsprinkhanen)Bekijk taxonomische boom   Status: inheems, Soort   Zeldzaamheid: Algemeen



Laatste 10 nieuwe km hokken :

167,454 08-08-2012 EIS archief
143,397 01-08-2012 EIS archief
57,416 01-09-2012 EIS archief
39,416 01-09-2012 EIS archief
81,393 19-08-2012 EIS archief
81,395 19-08-2012 EIS archief
80,392 19-08-2012 EIS archief
79,404 18-08-2012 EIS archief
79,405 18-08-2012 EIS archief
78,405 18-08-2012 EIS archief

1825 nieuwe kmhokken
Friesland
Groningen
Drenthe
Overijssel
Flevoland
Gelderland
Utrecht
Noord-holland
Zuid-Holand
Zeeland
Noord-Brabant
Limburg
Ratelaar - Chorthippus biguttulus
man Ratelaar
Chorthippus biguttulus
André den Ouden

Kenmerken

Een algemene bruine veldsprinkhaan op de zandgronden, die lokaal zeer talrijk kan zijn. De lichaamskleur is over het algemeen bruin, waarbij het achterlijf van het mannetje rood aanloopt. Soms komt een variant voor met groen op de bovenkant.  Van de uiterlijke kenmerken is van belang dat de halskielen x-vormig ingeknikt zijn en dat bij de mannetjes de voorrandcel van de vleugel sterk verbreed is. Ook de cel daarna is bij de mannetjes duidelijk verbreed, bovendien treedt vanaf de basis die verbreding plotseling op.

 

Gelijkende soorten

De soort lijkt sterk op Snortikker en Bruine Sprinkhaan. De mannetjes zijn gemakkelijk op geluid te onderscheiden. De vrouwtjes van Ratelaar, Bruine Sprinkhaan en Snortikker zijn niet te onderscheiden.

Het mannetje heeft twee verbrede vleugelvelden, in rust de eerste twee van onderaf geteld. Het tweede (subcostaal) vleugelveld is bovendien vanaf de basis plotseling verbreed.

 

Geluid
De soort is gemakkelijk aan het geluid te herkennen. Het is een stuiterende ratel die iets langer dan een seconde duurt en naar het eind toe versneld. Het tempo lijkt op een stuiterende knikker.

 

Habitat
De ratelaar leeft in allerlei droge graslanden op zandgrond. Ze zitten zowel op halfnatuurlijke graslanden als in bermen.

 

Voorkomen

Een heel algemene soort in Nederland met uitzondering van het uiterste noorden en noordwesten.

 

Geluidsopname © B. Odé

 

___________________

Geluid

Geluiden

zang
Wim Bakker 2010-07-02 Detailinformatie

Ratelaar - Chorthippus biguttulus


Bruine Sprinkhaan - Chorthippus brunneus (Thunberg, 1815)

Familie: Acrididae (Veldsprinkhanen)Bekijk taxonomische boom   Status: inheems, Soort   Zeldzaamheid: Algemeen



Laatste 10 nieuwe km hokken :

167,454 08-08-2012 EIS archief
39,416 01-09-2012 EIS archief
82,397 19-08-2012 EIS archief
81,395 19-08-2012 EIS archief
80,392 19-08-2012 EIS archief
79,404 18-08-2012 EIS archief
78,405 18-08-2012 EIS archief
77,405 18-08-2012 EIS archief
80,429 15-10-2012 EIS archief
158,463 11-08-2012 EIS archief

1831 nieuwe kmhokken
Friesland
Groningen
Drenthe
Overijssel
Flevoland
Gelderland
Utrecht
Noord-holland
Zuid-Holand
Zeeland
Noord-Brabant
Limburg
Bruine Sprinkhaan - Chorthippus brunneus
man Bruine Sprinkhaan
Chorthippus brunneus
André den Ouden

Kenmerken

Een bruine sprinkhaan met sterk ingeknepen halskielen. Zelden zijn de dieren groen van boven. De vleugels steken voorbij de achterknie, vooral bij de mannetjes. De voorvleugel heeft bij de mannetjes geen verbrede rand met cellen (costaalveld).

 

Gelijkende soorten

De drie soorten Bruine Sprinkhaan, Ratelaar en Snortikker lijken zeer sterk op elkaar. De mannetjes zijn gemakkelijk op geluid te determineren. De vrouwtjes van Ratelaar, Bruine Sprinkhaan en Snortikker zijn niet te onderscheiden.

 

Geluid


Het geluid is een kort trrt, waarbij enkele mannetjes tegen elkaar in kunnen zingen: trrt (1) - trrrt (2) - trrt (1) - trrt (2) enz. De soort werd daarom ook wel Tandradje genoemd: de zang van twee mannetjes grijpt als een tandrad in elkaar.

 

Habitat

De sprinkhanen zitten op allerlei grazige plekken en plekjes waar toch wat open stukken in vallen.

 

Voorkomen

Het is een van de talrijkste sprinkhanen in Nederland. Ze zijn overal in bermen en graslanden te vinden.

Geluidsopname © B. Odé

 

__________________

Geluid

Geluiden

zang
Wim Bakker 2010-06-24 Detailinformatie

zang
Thijs Fijen 2012-09-23 Detailinformatie

Bruine Sprinkhaan - Chorthippus brunneus


Gouden Sprinkhaan - Chrysochraon dispar (Germar, 1834)

Familie: Acrididae (Veldsprinkhanen)Bekijk taxonomische boom   Status: inheems, Soort   Zeldzaamheid: Zeldzaam



Laatste 10 nieuwe km hokken :

166,441 25-07-2012 EIS archief
182,322 23-08-2012 Wouter Jansen
191,314 23-08-2012 Wouter Jansen
201,518 25-07-2012 Oscar van Mastrigt
205,448 08-09-2012 Henk-Jan van der Kolk
246,436 02-09-2012 Peter Eekelder
248,437 02-09-2012 Peter Eekelder
250,437 02-09-2012 Peter Eekelder
149,441 27-08-2012 Frank Ellenbroek
212,456 18-08-2012 Michel Klemann

195 nieuwe kmhokken
Friesland
Groningen
Drenthe
Overijssel
Flevoland
Gelderland
Utrecht
Noord-holland
Zuid-Holand
Zeeland
Noord-Brabant
Limburg
Gouden Sprinkhaan - Chrysochraon dispar
man Gouden Sprinkhaan
Chrysochraon dispar
Gert Veurink

Gouden Sprinkhaan - Chrysochraon dispar
vrouw Gouden Sprinkhaan
Chrysochraon dispar
Jo Hermans

Kenmerken

Sprinkhaan waarvan de mannetjes er totaal anders uitzien dan de vrouwtjes. De mannetjes zijn groen met een gouden glans. Opvallend is dat de achterlijfspunt puntig uitgetrokken is. De achterknieen zijn zwart. De vrouwtjes zijn daarentegen bruin met korte vleugels. De onderkant van de achterdij is roodachtig.

 

Habitat
Het is een soort van vochtige graslanden, die in Nederland in enkele veengebieden en op plekken met goed ontwikkelde natte heide voorkomt. Ze zitten in de grasvegetatie. (mvv).

 

Voorkomen

Limburg, de Weerribben en enkele geÏsoleerde plekken in het zuidoosten van Nederland.


Geluidsopname © B. Odé

 

________________

Geluid

Geluiden

zang
Henk-Jan van der Kolk 2011-07-11 Detailinformatie

zang
Michel Klemann 2011-07-27 Detailinformatie

Gouden Sprinkhaan - Chrysochraon dispar


Rosse Sprinkhaan - Gomphocerippus rufus (Linnaeus, 1758)

Familie: Acrididae (Veldsprinkhanen)Bekijk taxonomische boom   Status: inheems, Soort   Zeldzaamheid: Zeer zeldzaam


Friesland
Groningen
Drenthe
Overijssel
Flevoland
Gelderland
Utrecht
Noord-holland
Zuid-Holand
Zeeland
Noord-Brabant
Limburg
Rosse Sprinkhaan - Gomphocerippus rufus
man Rosse Sprinkhaan
Gomphocerippus rufus
Kees van Bochove

Rosse Sprinkhaan - Gomphocerippus rufus
vrouw Rosse Sprinkhaan
Gomphocerippus rufus
henk van den Burg

Kenmerken

Een bruinige, rossige veldsprinkhaan met knotsvormige antennes met een witte punt.

 

Voorkomen

Komt alleen voor langs de spoorweg bij Schin op Geul.


geluidsopname © B. Odé

 

________________

Geluid

Rosse Sprinkhaan - Gomphocerippus rufus


Europese Treksprinkhaan - Locusta migratoria (Linnaeus, 1758)

Familie: Acrididae (Veldsprinkhanen)Bekijk taxonomische boom   Status: inheems, Soort   Zeldzaamheid: Zeer zeldzaam


Friesland
Groningen
Drenthe
Overijssel
Flevoland
Gelderland
Utrecht
Noord-holland
Zuid-Holand
Zeeland
Noord-Brabant
Limburg
Europese Treksprinkhaan - Locusta migratoria
Europese Treksprinkhaan
Locusta migratoria
André den Ouden

Kenmerken

Zeer grote sprinkhaan met lange vleugels.

 

Voorkomen

Vroeger verspreid door heel Nederland en België maar nu vrijwel verdwenen uit West-Europa.

Als reptielenvoer gekweekt. Ontsnapte exemplaren kunnen soms gevonden worden.

 

_____________

Geluid


Knopsprietje - Myrmeleotettix maculatus (Thunberg, 1815)

Familie: Acrididae (Veldsprinkhanen)Bekijk taxonomische boom   Status: inheems, Soort   Zeldzaamheid: Vrij algemeen



Laatste 10 nieuwe km hokken :

143,397 01-08-2012 EIS archief
39,416 01-09-2012 EIS archief
166,394 26-06-2011 EIS archief
234,448 03-08-2011 Robert Ketelaar
177,482 01-08-2012 Robert Ketelaar
244,555 28-10-2012 Bert Oving
70,439 15-08-2012 Sander Elzerman
199,491 04-09-2012 Herwin Looman
106,533 23-09-2012 Thijs Fijen
74,451 18-09-2012 Adrie van Heerden

322 nieuwe kmhokken
Friesland
Groningen
Drenthe
Overijssel
Flevoland
Gelderland
Utrecht
Noord-holland
Zuid-Holand
Zeeland
Noord-Brabant
Limburg
Knopsprietje - Myrmeleotettix maculatus
man Knopsprietje
Myrmeleotettix maculatus
henk van den Burg

Knopsprietje - Myrmeleotettix maculatus
vrouw Knopsprietje
Myrmeleotettix maculatus
Albert de Wilde

Kenmerken
Het knopsprietje is een veldsprinkhaan waarvan de antennen aan het eind verdikt zijn. Bij het mannetje is dit duidelijk te zien, bij het vrouwtje is het eind meer afgeplat dan verbreed. De zijkielen van het halsschild zijn scherp x-vormig ingeknikt, nog scherper dan bij bijvoorbeeld Ratelaar. Van boven gezien is de koplengte gelijk aan de lengte van het halsschild, een kenmerk dat in twijfelgevallen ten opzichte van vrouwtje Schavertje bruikbaar is. De voorvleugels zijn meestal zwart gevlekt.

 

Gelijkende soorten

De enige andere sprinkhaan met aan het eind verdikte antennen is de Rosse Sprinkhaan, maar daar is de top van de knots opvallend wit en deze soort is tot Zuid-Limburg beperkt.

 

Habitat
Het is een soort van droge heidevelden en deels begroeide stuifzanden, waar ze in principe op de bodem en kleine takjes en planten zitten.

 

Voorkomen

Voornamelijk de oostelijke helft van Nederland en de duinen.

 

Geluid
Het geluid wordt wel vergeleken met een startende ouderwetse sleepboot: tsjsjsjt ------ tsjsjsjt ---- tsjsjsjt --- tsjsjsjt -- tsjsjsjt -- tsjsjsjt - tsjsjsjt. Het begin zacht met lange pauzes, alsof de zang op gang moet komen, en wordt dan harder met korte pauzes (die uiteindelijk wegvallen). Dan stopt de zang.

 

Geluidsopname © B. Odé

__________________

Geluid

Geluiden

zang
Marc de Bont 2011-07-28 Detailinformatie

zang
Thijs Fijen 2011-07-15 Detailinformatie

Knopsprietje - Myrmeleotettix maculatus


Blauwvleugelsprinkhaan - Oedipoda caerulescens (Linnaeus, 1758)

Familie: Acrididae (Veldsprinkhanen)Bekijk taxonomische boom   Status: inheems, Soort   Zeldzaamheid: Zeldzaam



Laatste 10 nieuwe km hokken :

39,416 01-09-2012 EIS archief
39,410 15-09-2012 B. Schoenmakers
51,427 06-10-2012 Martin Benard
173,356 10-08-2012 Wouter Jansen
105,522 21-09-2012 H E Wondergem
106,533 23-09-2012 Thijs Fijen
76,454 18-09-2012 Bart Dijkstra
210,391 16-09-2012 Clemens Geraths
171,381 17-09-2012 Jap Smits
191,351 16-09-2012 Bert Nagtegaal

129 nieuwe kmhokken
Friesland
Groningen
Drenthe
Overijssel
Flevoland
Gelderland
Utrecht
Noord-holland
Zuid-Holand
Zeeland
Noord-Brabant
Limburg
Blauwvleugelsprinkhaan - Oedipoda caerulescens
man Blauwvleugelsprinkhaan
Oedipoda caerulescens
Ed van Leeuwen

Blauwvleugelsprinkhaan - Oedipoda caerulescens
vrouw Blauwvleugelsprinkhaan
Oedipoda caerulescens
Jan Zwaaneveld

Kenmerken
Een blauw-grijze tot bruine soort met donkerdere dwarsbanden over de voorvleugel. De achtervleugels zijn opvallend blauw gekleurd, wat bij wegvliegende exemplaren direct opvalt. Het halsschild is breed met een onderbroken kiel midden bovenop. De kop is, vanaf de zijkant gezien, vierkantig: vanaf het voorhoofd loopt het recht naar beneden.

 

Gelijkende soorten

De Blauwvleugelsprinkhaan lijkt erg veel op de Kiezelsprinkhaan en kan daar gemakkelijk mee verward worden. De Blauwvleugelsprinkhaan heeft een getrapte kiel op de achterdij terwijl de kiel bij de Kiezelsprinkhaan vloeiend is.

 

Habitat

De soort leeft in droge zandgebieden, vaak op die delen waar open zand, korstmosvegetaties en open, droge graslanden elkaar afwisselen.

 

Voorkomen

Op zandgronden in het zuidoosten en midden van Nederland en de duinen.

 

Geluid

Blauwvleugelsprinkhanen maken geen geluid.

 

______________

Geluid


Wekkertje - Omocestus viridulus (Linnaeus, 1758)

Familie: Acrididae (Veldsprinkhanen)Bekijk taxonomische boom   Status: inheems, Soort   Zeldzaamheid: Vrij algemeen



Laatste 10 nieuwe km hokken :

148,456 04-08-2011 EIS archief
147,453 28-07-2011 EIS archief
218,459 27-07-2011 Robert Ketelaar
186,489 25-07-2011 Robert Ketelaar
177,481 01-08-2012 Robert Ketelaar
177,482 01-08-2012 Robert Ketelaar
176,483 01-08-2012 Robert Ketelaar
217,518 08-09-2011 Bareld Storm
117,573 28-07-2012 Dick en Mathilde Groenendijk
253,561 02-10-2012 Tineke Scheeringa

584 nieuwe kmhokken
Friesland
Groningen
Drenthe
Overijssel
Flevoland
Gelderland
Utrecht
Noord-holland
Zuid-Holand
Zeeland
Noord-Brabant
Limburg
Wekkertje - Omocestus viridulus
man Wekkertje
Omocestus viridulus
Mark van Veen

Wekkertje - Omocestus viridulus
vrouw Wekkertje
Omocestus viridulus
Mark van Veen

Kenmerken
Een groene sprinkhaan van wat meer opgaande, grazige begroeiing. De mannetjes maken een typisch wekker- of helicopterachtig geluid. Op het halsschild zijn de zijkielen ingeknikt, met de knik dicht tegen de kop aan. De vleugels zijn vaak aan het uiteinde gezwart. De kaaktasters zijn geheel wittig of witgroen en niet afstekend tegen de onderkant van de ook groenwitte kop (bij het Negertje steken de witte toppen van de kaaktaster af tegen de donkere kop).

 

Gelijkende soorten

Het uiterlijk en geluid van het Wekkertje kunnen verward worden met het Negertje.

 

Voorkomen

Vrijwel uitsluitend boven de grote rivieren. Slechts enkele plekken in Limburg en Noord-Brabant.


Geluidsopname © B. Odé

_____________

Geluid

Geluiden

zang
Wim Bakker 2010-06-25 Detailinformatie

zang
Michel Klemann 2010-08-01 Detailinformatie

Wekkertje - Omocestus viridulus


Negertje - Omocestus rufipes (Zetterstedt, 1821)

Familie: Acrididae (Veldsprinkhanen)Bekijk taxonomische boom   Status: inheems, Soort   Zeldzaamheid: Vrij algemeen



Laatste 10 nieuwe km hokken :

143,397 01-08-2012 EIS archief
143,396 01-08-2012 EIS archief
142,396 27-07-2012 EIS archief
153,380 26-07-2012 EIS archief
177,481 01-08-2012 Robert Ketelaar
267,524 28-09-2012 Jan van Duinen
268,524 28-09-2012 Jan van Duinen
199,396 29-08-2012 Wouter Jansen
188,478 29-07-2012 Marijke Kanters
164,462 15-09-2012 Jan van Harten

111 nieuwe kmhokken
Friesland
Groningen
Drenthe
Overijssel
Flevoland
Gelderland
Utrecht
Noord-holland
Zuid-Holand
Zeeland
Noord-Brabant
Limburg
Negertje - Omocestus rufipes
man Negertje
Omocestus rufipes
André den Ouden

Negertje - Omocestus rufipes
vrouw Negertje
Omocestus rufipes
Mark van Veen

Kenmerken
Het Negertje is het donkere broertje van het Wekkertje. Ze heten Negertje omdat de tasters bij de kaken aan de top licht zijn en aan de basis zwart. Dit wit steekt als een 'tandpastaglimlach' tegen de donkere kop af. Uitgekleurde mannetjes van Negertjes zijn donkerbruin met een rood aangelopen achterlijf. De achtervleugels zijn verdonkerd. Vrouwtjes zijn vaak groen op de bovenzijde en bruin aan de zijkant. De kielen van het halsschild zijn duidelijk ingeknikt.

 

Voorkomen
Negertjes komen vooral in het noord- en zuidoosten van Nederland op de heide voor. Daarbij concentreren ze zich op de overgang tussen vochtige en droge heide. (mvv)

geluidsopname © B. Odé

________________

Geluid

Geluiden

zang
Michel Klemann 2010-08-06 Detailinformatie

Negertje - Omocestus rufipes


Klappersprinkhaan - Psophus stridulus

Familie: Acrididae (Veldsprinkhanen)Bekijk taxonomische boom   Status: inheems, Soort   Zeldzaamheid: Zeer zeldzaam


Friesland
Groningen
Drenthe
Overijssel
Flevoland
Gelderland
Utrecht
Noord-holland
Zuid-Holand
Zeeland
Noord-Brabant
Limburg

Geluid


Zoemertje - Stenobothrus lineatus (Panzer, 1796)

Familie: Acrididae (Veldsprinkhanen)Bekijk taxonomische boom   Status: inheems, Soort   Zeldzaamheid: Zeldzaam



Laatste 10 nieuwe km hokken :

177,481 01-08-2012 Robert Ketelaar
180,448 06-09-2012 Harm Roelofzen
198,452 02-08-2012 Anne Krediet
175,455 19-08-2012 André Geelhoed
183,458 19-08-2012 André Geelhoed
170,477 17-08-2012 Jaap Bouwman
181,442 16-08-2012 Henk-Jan van der Kolk
200,459 14-08-2012 Rody Schröder
177,472 04-08-2012 Anthonie Stip
146,477 11-08-2012 Martijn Kos

53 nieuwe kmhokken
Friesland
Groningen
Drenthe
Overijssel
Flevoland
Gelderland
Utrecht
Noord-holland
Zuid-Holand
Zeeland
Noord-Brabant
Limburg
Zoemertje - Stenobothrus lineatus
man Zoemertje
Stenobothrus lineatus
Wim+Floor+Wiene

Zoemertje - Stenobothrus lineatus
vrouw Zoemertje
Stenobothrus lineatus
henk van den Burg

Kenmerken

Vrij forse kleurijke veldsprinkhaan met een ladderpatroon in de vleugels en brede witte zoom op de zijkielen.

 

Voorkomen

Zeldzame soort die voorkomt op de Veluwe en enkele andere plekken met schrale graslanden of heide in Utrecht, Zuid-Limburg en Noordoost-Nederland.


Geluidsopname © B. Odé

 

_____________

Geluid

Geluiden

zang
Thijs Fijen 2011-07-15 Detailinformatie

zang
Wim Bakker 2010-06-30 Detailinformatie

Zoemertje - Stenobothrus lineatus


Schavertje - Stenobothrus stigmaticus (Rambur, 1838)

Familie: Acrididae (Veldsprinkhanen)Bekijk taxonomische boom   Status: inheems, Soort   Zeldzaamheid: Zeldzaam



Laatste 10 nieuwe km hokken :

230,549 06-09-2012 Bertil Zoer
228,548 01-08-2012 Bertil Zoer
165,478 07-10-2012 F. Böinck
185,486 12-09-2012 Jaap Bouwman
144,476 15-09-2012 Martijn Kos
216,545 09-09-2012 Karin Uilhoorn
254,532 08-09-2012 Bert de Ruiter
209,532 08-09-2012 Karin Uilhoorn
164,476 07-09-2012 F. Böinck
164,477 07-09-2012 F. Böinck

73 nieuwe kmhokken
Friesland
Groningen
Drenthe
Overijssel
Flevoland
Gelderland
Utrecht
Noord-holland
Zuid-Holand
Zeeland
Noord-Brabant
Limburg
Schavertje - Stenobothrus stigmaticus
man Schavertje
Stenobothrus stigmaticus
Mark van Veen

Schavertje - Stenobothrus stigmaticus
vrouw Schavertje
Stenobothrus stigmaticus
Wiene Bakker

Kenmerken

Groene soort met een opvallend grote en bolle kop. Op de bovenzijde lopen 2 wittige strepen over de voorvleugels. De vleugels zijn smal, vaak smaller dan de grootste breedte van de achterdij, in tegenstelling tot het Zoemertje, dat juist brede voorvleugels heeft.

 

Habitat

Een soort van heischrale delen op droge heide. De mannetjes maken een zacht krassend-schavend geluid.

 

Voorkomen

Zwaartepunt ligt in Utrecht, de Veluwe, Overijssel en Drente.



Geluidsopname © B. Odé

________________

Geluid

Schavertje - Stenobothrus stigmaticus


Moerassprinkhaan - Stethophyma grossum (Linnaeus, 1758)

Familie: Acrididae (Veldsprinkhanen)Bekijk taxonomische boom   Status: inheems, Soort   Zeldzaamheid: Vrij algemeen



Laatste 10 nieuwe km hokken :

254,496 01-01-2012 EIS archief
253,496 01-01-2012 EIS archief
237,556 05-07-2011 Bertil Zoer
237,557 05-07-2011 Bertil Zoer
235,539 25-08-2011 Bertil Zoer
197,354 01-10-2012 Jan Boeren
217,518 08-09-2011 Bareld Storm
133,481 09-10-2012 Rombout de Wijs
192,519 29-08-2012 Marijke Kanters
228,567 26-09-2012 A A v d Velde

184 nieuwe kmhokken
Friesland
Groningen
Drenthe
Overijssel
Flevoland
Gelderland
Utrecht
Noord-holland
Zuid-Holand
Zeeland
Noord-Brabant
Limburg
Moerassprinkhaan - Stethophyma grossum
man Moerassprinkhaan
Stethophyma grossum
Wiene Bakker

Moerassprinkhaan - Stethophyma grossum
vrouw Moerassprinkhaan
Stethophyma grossum
huub reulen

Kenmerken

Een forse, groengele sprinkhaan van vochtige en moerassige graslanden. De achterpoot is opvallend gekleurd: de onderzijde van de dij is felrood, de basis van de scheen is geel en zwart geringd. Over de voorvleugels loopt een opvallende gele lengtestreep.

 

Geluid

De mannetjes maken een hard tik-geluid, alsof er iemand hard met de vingers knipt.

 

Geluidsopname © B. Odé

_______________

Geluid

Geluiden

zang
Wim Bakker 2010-07-03 Detailinformatie

Moerassprinkhaan - Stethophyma grossum


Veldkrekel - Gryllus campestris Linnaeus, 1758

Familie: Gryllidae (Krekels)Bekijk taxonomische boom   Status: inheems, Soort   Zeldzaamheid: Vrij algemeen



Laatste 10 nieuwe km hokken :

163,373 08-05-2012 EIS archief
182,466 16-04-2013 Jurrien van Deijk
28,401 22-05-2011 Erik Sanders
119,395 12-09-2012 Erik-Jan Beenackers
148,385 01-09-2012 Sjors de Kort
207,382 09-08-2012 Remco Wester
182,310 02-08-2012 Adri Clements
149,456 18-06-2012 Jeroen van Erp
63,364 12-06-2012 Huub Bun
63,362 12-06-2012 Huub Bun

63 nieuwe kmhokken
Friesland
Groningen
Drenthe
Overijssel
Flevoland
Gelderland
Utrecht
Noord-holland
Zuid-Holand
Zeeland
Noord-Brabant
Limburg
Veldkrekel - Gryllus campestris
man Veldkrekel
Gryllus campestris
Edwin De Weerd

Veldkrekel - Gryllus campestris
vrouw Veldkrekel
Gryllus campestris
Albert Jacobs

Kenmerken

Bij de veldkrekel maakt alleen het mannetje het geluid. Dit gebeurt door met hun rechtervoorvleugel die tandjes bevat over hun linker voorvleugel te raspen. Deze linker vleugel bevat een richel. Het geluid is afhankelijk van de temperatuur. Hoe warmer het is hoe sneller ze krekel sjirpt.
De Veldkrekel staat op de Rode Lijst en is ongeveer 2,5 cm lang en zwart gekleurd. Hij leeft van planten, wortels van planten en grassen. De zwarte kop en halsschild zijn glanzend van kleur.

 

Habitat

De soort leeft op droge en schrale plaatsen met wat lichte begroeing zoals heide. Deze warmte minnende grondbewoner graaft een holletje tussen graspolletjes waarin hij zich bij onrust of slecht weer terugtrekt. In de winter sluit hij zijn holletje af en overwintert in dit holletje. Het gaat in Nederland al enige tijd slechter met deze Rode Lijst soort die ook in centraal- en zuidelijk Europa voorkomt.

 

Voorkomen

Alleen in de zuidelijke helft van Nederland te vinden.

 

Geluidsopname © B. Odé

_____________________

Geluid

Geluiden

zang
Willem Vergoossen 2011-05-03 Detailinformatie

Veldkrekel - Gryllus campestris


Boskrekel - Nemobius sylvestris (Bosc, 1792)

Familie: Gryllidae (Krekels)Bekijk taxonomische boom   Status: inheems, Soort   Zeldzaamheid: Vrij algemeen



Laatste 10 nieuwe km hokken :

148,454 02-08-2011 EIS archief
177,481 01-08-2012 Robert Ketelaar
177,482 01-08-2012 Robert Ketelaar
176,483 01-08-2012 Robert Ketelaar
172,455 13-10-2012 Jan van Harten
199,396 29-08-2012 Wouter Jansen
254,443 23-07-2012 Rody Schröder
198,452 16-09-2012 Joost Vogels
193,478 13-09-2012 Rody Schröder
209,440 12-09-2012 Peter Eekelder

178 nieuwe kmhokken
Friesland
Groningen
Drenthe
Overijssel
Flevoland
Gelderland
Utrecht
Noord-holland
Zuid-Holand
Zeeland
Noord-Brabant
Limburg
Boskrekel - Nemobius sylvestris
man Boskrekel
Nemobius sylvestris
Roy Slaterus

Boskrekel - Nemobius sylvestris
vrouw Boskrekel
Nemobius sylvestris
Wim Bakker

 

Kenmerken

Donkerbruine tot bijna zwarte krekel met korte vleugels. Het halsschild is vaak iets lichter dan de rest. Bij het mannetje komen de voorvleugels tot halverwege het achterlijf, bij het vrouwtje zijn ze korter. Op de kop is tussen de ogen een w-vormige witte streep (of omgekeerde Y) op een zwarte achtergrond te zien. De achterpoten zijn zeer krachtig ontwikkeld.

 

Geluid

Boskrekels maken een heel hol, ijl, snorrend geluid, zoiets als rohrrohrroohr. Het geluid is zo ijl dat het onduidelijk is waar het vandaan komt, zeker als meerdere krekels zingen. Het klinkt van 10 meter afstand terwijl de krekel (bij wijze van spreken) aan je voeten zit.

 

Voorkomen

Overijssel, Gelderland, Utrecht, Noord-Brabant, Limburg en Noord-Holland

 

Habitat
Ze komen voor in open loofbossen op zandgrond, waar ze in de strooisellaag zitten.

Geluidsopname © B. Odé

 

_________________________

Geluid

Geluiden

zang
Rombout de Wijs 2010-08-18 Detailinformatie

zang
Marc de Bont 2010-09-11 Detailinformatie

Boskrekel - Nemobius sylvestris


Boomkrekel - Oecanthus pellucens (Scopoli, 1763)

Familie: Gryllidae (Krekels)Bekijk taxonomische boom   Status: inheems, Soort   Zeldzaamheid: Zeer zeldzaam



Laatste 10 nieuwe km hokken :

199,433 09-09-2012 Vincent de Boer
158,547 18-08-2012 Jos Hooijmeijer
23,391 30-09-2011 Henk Huige
187,442 03-09-2011 Vincent de Boer
195,437 25-08-2011 Kees van Bochove
166,434 23-08-2011 Wouter Bosgra
193,442 23-08-2011 Martien van Bergen
183,431 22-08-2011 Hay Wijnhoven
201,430 22-08-2011 Peter Verbeek
192,429 21-08-2011 Peter Eekelder

18 nieuwe kmhokken
Friesland
Groningen
Drenthe
Overijssel
Flevoland
Gelderland
Utrecht
Noord-holland
Zuid-Holand
Zeeland
Noord-Brabant
Limburg
Boomkrekel - Oecanthus pellucens
man Boomkrekel
Oecanthus pellucens
Floris Brekelmans

Boomkrekel - Oecanthus pellucens
vrouw Boomkrekel
Oecanthus pellucens
Wiene Bakker

Kenmerken

De Boomkrekel (ook wel Wijnhaantje genoemd, wat misschien een betere naam is, want met bomen hebben ze weinig op) is een zuidelijk krekel die de afgelopen jaren vaste voet in Nederland gekregen heeft (bv. in de buurt van Nijmegen langs de grote rivieren). Het is een zeer langgerekte, gele tot geelbruine krekel. Vooral de vrouwtjes hebben opvallend lange cerci (staartdraden) aan de achterlijfspunt. Zingende mannetjes tillen hun voorvleugel hoog op.

 

Biotoop
Boomkrekels leven in warme, droge graslanden waar struiken op staan. In het zuiden zitten ze ook in zoomvegetaties.

 

Voorkomen

Komt in Nederland allen voor in de buurt van Nijmegen en Arnhem langs voornamelijk langs de grote rivieren.

 

Geluid
Het geluid is een hol en zeer melodieus zruuuh zruuuuh, hoorbaar tot op 50 meter. Het wordt vooral tegen de schemer op warme avonden ten gehore gebracht.



Geluid © B. Odé

 

__________

Geluid

Geluiden

onbekend
Kees van Bochove 2010-09-09 Detailinformatie

zang
Marc de Bont 2010-08-27 Detailinformatie

Boomkrekel - Oecanthus pellucens


Veenmol - Gryllotalpa gryllotalpa (Linnaeus, 1758)

Familie: Gryllotalpidae (Veenmollen)Bekijk taxonomische boom   Status: inheems, Soort   Zeldzaamheid: Zeldzaam



Laatste 10 nieuwe km hokken :

144,483 12-05-2013 A. Kalmeijer
106,437 19-05-2013 Jannie Monhemius
103,465 15-05-2013 M.L. Visman
99,445 09-05-2013 Garry Bakker
105,494 08-05-2013 Rob Felix
108,491 08-05-2013 Rob Felix
128,457 08-05-2013 Floris Brekelmans
128,459 08-05-2013 Floris Brekelmans
115,464 07-05-2013 Henk Krajenbrink
126,458 06-05-2013 Floris Brekelmans

214 nieuwe kmhokken
Friesland
Groningen
Drenthe
Overijssel
Flevoland
Gelderland
Utrecht
Noord-holland
Zuid-Holand
Zeeland
Noord-Brabant
Limburg
Veenmol - Gryllotalpa gryllotalpa
man Veenmol
Gryllotalpa gryllotalpa
Ellen Sandberg

Veenmol - Gryllotalpa gryllotalpa
vrouw Veenmol
Gryllotalpa gryllotalpa
Karen Hartog

Kenmerken

De Veenmol is verwant aan de krekels, maar de antennes zijn kort en een legboor ontbreekt.  De Veenmol is echter onmiskenbaar te herkennen omwille van zijn voorpoten die tot graafpoten verbreed zijn.

 

Geluid

Een lang aangehouden triller die lijkt op het geluid van de rugstreeppad en de nachtzwaluw.

 

Voorkomen

Vooral in de veengebieden van het westen maar ook enkele plekken daarbuiten.


Geluidsopname © B. Odé

 

______________

Geluid

Geluiden

zang
Rombout de Wijs 2008-05-08 Detailinformatie

Veenmol - Gryllotalpa gryllotalpa


Gewoon Doorntje - Tetrix undulata (Sowerby, 1806)

Familie: Tetrigidae (Doornsprinkhanen)Bekijk taxonomische boom   Status: inheems, Soort   Zeldzaamheid: Algemeen



Laatste 10 nieuwe km hokken :

175,455 12-05-2013 Wouter Bosgra
248,445 10-05-2013 Sander Bot
229,505 30-04-2013 Henk Soepenberg
186,581 04-05-2013 Merel Zweemer
224,538 10-05-2013 Edwin De Weerd
179,450 10-05-2013 Erik van Dijk
249,582 08-05-2013 Edwin De Weerd
217,460 06-05-2013 Robert Ketelaar
98,387 03-05-2013 Bas Verhoeven
206,564 05-05-2013 Jack de Jong

374 nieuwe kmhokken
Friesland
Groningen
Drenthe
Overijssel
Flevoland
Gelderland
Utrecht
Noord-holland
Zuid-Holand
Zeeland
Noord-Brabant
Limburg
Gewoon Doorntje - Tetrix undulata
Gewoon Doorntje
Tetrix undulata
Wiene Bakker

Kenmerken

Kleine, grijze tot grijsbruine sprinkhaan met een naar achteren verlengd halsschild dat het gehele achterlijf bedekt. In vergelijking met sabelsprinkhanen en krekels en ook wel veldsprinkhanen is de achterdij relatief kort: 3-4 maal zo lang als breed.

 

Gelijkende soorten

Het gewone doorntje heeft een hoge kiel op het halsschild, zodat het halsschild in doorsnede driehoekig met holle randen is. Op twee zeer zeldzame soorten na, is dit voldoende om de soort van zeggedoorntje en zanddoorntje te onderscheiden (die hebben een lage kiel en plat halsschild). Over het algemeen is de soort kortvleugelig. Zelden komen langvleugelige exemplaren voor. Die hebben dan een verder verlengd halsschild (maar wel een hoge kiel) en kunnen met zegge- en zanddoorntje verward worden.

 

Habitat

Het gewoon doorntje leeft op de grond op allerlei vochtige plekken. (mvv)

 

Voorkomen

Het Gewoon Doorntje komt in heel Nederland voor, met als zwaartepunt de oostelijke helft van Nederland en enkele plaatsen in de duinen.

 

____________________

Geluid


Zeggendoorntje - Tetrix subulata (Linnaeus, 1758)

Familie: Tetrigidae (Doornsprinkhanen)Bekijk taxonomische boom   Status: inheems, Soort   Zeldzaamheid: Algemeen

Ook bekend als: Zeggedoorntje



Laatste 10 nieuwe km hokken :

239,561 19-05-2013 Sander Bot
187,340 19-05-2013 Sandra Brennand
238,585 15-05-2013 koen van dijken
16,371 25-10-2012 Anna Almekinders
88,458 13-05-2013 Wouter van der Ham
260,572 10-05-2013 Bert Oving
84,445 07-05-2013 Johan van 't Bosch
197,541 05-05-2013 Jack de Jong
202,531 03-05-2013 Joachim van der Valk
137,478 04-05-2013 Cornelis Fokker

399 nieuwe kmhokken
Friesland
Groningen
Drenthe
Overijssel
Flevoland
Gelderland
Utrecht
Noord-holland
Zuid-Holand
Zeeland
Noord-Brabant
Limburg
Zeggendoorntje - Tetrix subulata
Zeggendoorntje
Tetrix subulata
Wiene Bakker

Kenmerken

Een doornsprinkhaan met een lage, platte rug. De dieren zijn langgevleugeld en het halsschild steekt als een doorn achter het achterlijf uit.

 

Gelijkende soorten

De soort lijkt zeer sterk op het Zanddoorntje en is aan de vom van de kiel op de achterdij te herkennen (zie foto). Ook langgevleugelde exemplaren van Gewoon Doorntje vormen bron van verwarring, die houden echter een hoge rug.

 

Habitat

Het is een soort van pionierplekken op vochtige plekken, zoals langs oevers of bijna drooggevallen sloten.

 

_____________

Geluid


Bosdoorntje - Tetrix bipunctata (Linnaeus, 1758)

Familie: Tetrigidae (Doornsprinkhanen)Bekijk taxonomische boom   Status: inheems, Soort   Zeldzaamheid: Zeer zeldzaam



Laatste 10 nieuwe km hokken :

187,452 13-05-2011 Kees van Bochove

1 nieuw kmhok
Friesland
Groningen
Drenthe
Overijssel
Flevoland
Gelderland
Utrecht
Noord-holland
Zuid-Holand
Zeeland
Noord-Brabant
Limburg
Bosdoorntje - Tetrix bipunctata
Bosdoorntje
Tetrix bipunctata
Bram Omon

Kenmerken

  • Kleur variabel, grijs of lichtbruin met zwarte of donkerbruine spikkels.
  • Bovenkant in het midden meestal met twee donkere parallellogramvormige vlekken.
  • Het Bosdoorntje is kortdoornig, de doorn reikt niet voorbij de achterknie. Incidenteel komen langdoornige exemplaren voor.
  • Halsschild dakvormig, net voor de kop opvallend hoog. Het halsschild loopt aan de voorkant uit in een duidelijke punt, die zelfs over de kop kan uitsteken. Bij een Kalkdoorntje is de voorkant van het halsschild juist vrijwel recht.
  • Voorhoofd tussen antennen ook relatief puntig, met de kiel doorlopend over de voorkant van de kop.
  • Voorvleugels erg smal.
  • Korte achtervleugels, die 2 of 3 keer zo lang zijn als het voorvleugeltje. Een Kalkdoorntje heeft juist een lange achtervleugel, bijna net zo lang als het halsschild.
  • Antennes opvallend kort, middelste leedjes ongeveer 2 keer zo lang als breed, daardoor dikker aandoend dan bij Gewoon Doorntje. Een Kalkdoorntje heeft juist lange, dunne antennes.

 

Gelijkende soorten

Het Bosdoorntje lijkt sterk op het Gewoon Doorntje en het Kalkdoorntje. 

 

Habitat

Op zonnige plekken langs randen van stuifzanden en heidevelden, en op open plekken in bossen zoals kapvlakten en brandplekken. 

 

Voorkomen

Het Bosdoorntje komt voor op de Veluwe. De laatste waarnemingen stamden van 1975, maar het Bosdoorntje is in 2011 hier herontdekt.

 

________________________

Geluid


Zanddoorntje - Tetrix ceperoi Bolívar, 1887

Familie: Tetrigidae (Doornsprinkhanen)Bekijk taxonomische boom   Status: inheems, Soort   Zeldzaamheid: Vrij algemeen



Laatste 10 nieuwe km hokken :

198,432 19-05-2013 Wilbert Kerkhof
198,431 19-05-2013 Wilbert Kerkhof
184,416 19-05-2013 Wilbert Kerkhof
75,454 11-05-2013 Johan van 't Bosch
76,454 11-05-2013 Johan van 't Bosch
182,445 09-05-2013 Maarten Immerzeel
84,445 08-05-2013 Johan van 't Bosch
83,443 08-05-2013 Johan van 't Bosch
84,444 07-05-2013 Johan van 't Bosch
105,508 06-05-2013 Adri Baks

329 nieuwe kmhokken
Friesland
Groningen
Drenthe
Overijssel
Flevoland
Gelderland
Utrecht
Noord-holland
Zuid-Holand
Zeeland
Noord-Brabant
Limburg
Zanddoorntje - Tetrix ceperoi
Zanddoorntje
Tetrix ceperoi
Jan Slaats

Zanddoorntje - Tetrix ceperoi
vrouw Zanddoorntje
Tetrix ceperoi
Mark van Veen

Kenmerken

Het Zanddoorntje is een van de twee doorntjes met een lage rug in Nederland. De andere soort is het Zeggedoorntje.

 

Gelijkende soorten

De soort lijkt zeer sterk op het Zeggedoorntje en is aan de vom van de kiel op de achterdij te herkennen (zie foto). Ook langgevleugelde exemplaren van Gewoon Doorntje vormen bron van verwarring, die houden echter een hoge rug.


Habitat

Zanddoorntjes worden gevonden in relatief zandige pionierssituaties, waar ze massaal op kunnen treden.

 

_______________

Geluid


Kalkdoorntje - Tetrix tenuicornis (Sahlberg, 1893)

Familie: Tetrigidae (Doornsprinkhanen)Bekijk taxonomische boom   Status: inheems, Soort   Zeldzaamheid: Zeer zeldzaam



Laatste 10 nieuwe km hokken :

195,431 29-08-2012 Peter Eekelder
192,431 26-08-2012 Peter Eekelder
190,431 26-08-2012 Peter Eekelder
165,433 16-08-2012 André den Ouden
171,433 09-08-2012 Peter Eekelder
192,432 23-07-2012 Peter Eekelder
192,441 27-06-2012 Remco Wester
181,319 18-05-2012 Anthonie Stip
185,346 15-04-2012 Jan Slaats
188,443 28-08-2011 Jaap Bouwman

18 nieuwe kmhokken
Friesland
Groningen
Drenthe
Overijssel
Flevoland
Gelderland
Utrecht
Noord-holland
Zuid-Holand
Zeeland
Noord-Brabant
Limburg
Kalkdoorntje - Tetrix tenuicornis
Kalkdoorntje
Tetrix tenuicornis
Kees van Bochove

Kenmerken

Een klein bruinig of grijzig doornsprinkhaantje dat door zijn dakvormig halsschild verward kan worden met het Gewoon Doorntje en het Bosdoorntje. Het Kalkdoorntje heeft lange dunne antennes, lange achtervleugels, en een rechte voorrand van het halsschild.

 

Voorkomen

Komt in Nederland voor in Zuid-Limburg en het rivierengebied.

 

___________________

Geluid


Wrattenbijter - Decticus verrucivorus (Linnaeus, 1758)

Familie: Tettigoniidae (Sabelsprinkhanen)Bekijk taxonomische boom   Status: inheems, Soort   Zeldzaamheid: Zeer zeldzaam


Friesland
Groningen
Drenthe
Overijssel
Flevoland
Gelderland
Utrecht
Noord-holland
Zuid-Holand
Zeeland
Noord-Brabant
Limburg
Wrattenbijter - Decticus verrucivorus
man Wrattenbijter
Decticus verrucivorus
Verborgen

Wrattenbijter - Decticus verrucivorus
vrouw Wrattenbijter
Decticus verrucivorus
Verborgen

Kenmerken

Zeer forse groen/zwart gevlekte sabelsprinkhaan.

 

Voorkomen

Vroeger algemeen maar komt nu alleen nog voor bij Nijmegen op de Hatertse Vennen en waarschijnlijk nog op de Veluwe.


Geluidsopname © B. Odé

 

_______________

Geluid

Geluiden

zang
(Verborgen) (Verborgen) Detailinformatie

Wrattenbijter - Decticus verrucivorus


Kleine Wrattenbijter - Gampsocleis glabra (Herbst, 1786)

Familie: Tettigoniidae (Sabelsprinkhanen)Bekijk taxonomische boom   Status: inheems, Soort   Zeldzaamheid: Zeer zeldzaam


Friesland
Groningen
Drenthe
Overijssel
Flevoland
Gelderland
Utrecht
Noord-holland
Zuid-Holand
Zeeland
Noord-Brabant
Limburg
Kleine Wrattenbijter - Gampsocleis glabra
Kleine Wrattenbijter
Gampsocleis glabra
Verborgen

Kleine Wrattenbijter - Gampsocleis glabra
vrouw Kleine Wrattenbijter
Gampsocleis glabra
Verborgen

Kenmerken

Tamelijk grote groene sabelsprinkhaan met zwarte vlekken op de vleugels en een witte rand langs het halsschild.

 

Voorkomen

Altijd zeldzaam geweest in Nederland. Een tijdje als uitgestorven beschouwd maar in 1999 werd nog een populatie ontdekt op de Oldebroekse heide.

 

geluidsopname © B. Odé

 

_____________

Geluid

Kleine Wrattenbijter - Gampsocleis glabra


Greppelsprinkhaan - Metrioptera roeselii (Hagenbach, 1822)

Familie: Tettigoniidae (Sabelsprinkhanen)Bekijk taxonomische boom   Status: inheems, Soort   Zeldzaamheid: Vrij algemeen



Laatste 10 nieuwe km hokken :

165,442 23-07-2012 EIS archief
165,441 28-06-2012 EIS archief
44,363 25-08-2012 Lucien Calle
241,500 16-09-2012 Xophé Gerritsen
252,572 12-09-2012 heemtuin Muntendam
66,401 09-09-2012 Adri Clements
174,445 10-09-2012 Anthonie Stip
195,434 08-09-2012 Vincent de Boer
194,404 09-09-2012 Fred Hustings
157,443 07-09-2012 Frank Ellenbroek

581 nieuwe kmhokken
Friesland
Groningen
Drenthe
Overijssel
Flevoland
Gelderland
Utrecht
Noord-holland
Zuid-Holand
Zeeland
Noord-Brabant
Limburg
Greppelsprinkhaan - Metrioptera roeselii
man Greppelsprinkhaan
Metrioptera roeselii
Martien van Bergen

Greppelsprinkhaan - Metrioptera roeselii
vrouw Greppelsprinkhaan
Metrioptera roeselii
marian kiefer

Kenmerken

Groen-bruine sabelsprinkhaan met halflange vleugels. Opvallend is de brede witte zoom aan de zijkant van het halsschild. De kleur is variabel, maar typische dieren zijn overheersend groen aan de zijkant en bruin op de bovenkant. Zelden treden volledig gevleugelde dieren op die kunnen vliegen. Legboor van het vrouwtje aan het begin met knik, daarna slechts licht gekromd.

 

Geluid
De mannetjes maken een gelijkmatig, hoog, snorrend geluid dat vergelijkbaar is met een doorlopende naaimachine. Het is een vrij zacht geluid (veel zachter dan Grote Groene Sabelsprinkhaan), dat tot 10 meter hoorbaar is. Voor de ouderen onder ons: op een gegeven moment ligt de gehoorgrens lager dan de frequentie van de Greppelsprinkhaan.

 

Habitat
De soort komt voor in hoogopgeschoten kruiden- en graszomen.

 

Voorkomen

In Nederland plaatselijk talrijk, in Midden-Europa een van de algemeenste sabelsprinkhanen. (mvv)

Geluidsopname © B. Odé

__________________

Geluid

Geluiden

onbekend
Maico Weites 2011-06-28 Detailinformatie

Greppelsprinkhaan - Metrioptera roeselii


Lichtgroene Sabelsprinkhaan - Metrioptera bicolor (Philippi, 1830)

Familie: Tettigoniidae (Sabelsprinkhanen)Bekijk taxonomische boom   Status: inheems, Soort   Zeldzaamheid: Zeer zeldzaam



Laatste 10 nieuwe km hokken :

188,309 12-08-2012 Arjan Ovaa
191,315 08-08-2012 Adri Clements
194,319 04-08-2012 Sjoerd V
173,355 26-07-2012 Bart Beekers

4 nieuwe kmhokken
Friesland
Groningen
Drenthe
Overijssel
Flevoland
Gelderland
Utrecht
Noord-holland
Zuid-Holand
Zeeland
Noord-Brabant
Limburg
Lichtgroene Sabelsprinkhaan - Metrioptera bicolor
man Lichtgroene Sabelsprinkhaan
Metrioptera bicolor
Verborgen

Kenmerken

Een lichtgroene sabelsprinkhaan van hetzelfde formaat als een Heidesabelsprinkhaan en Greppelsprinkhaan. Op het halsschild ontbreekt de lichte rand.

 

Voorkomen

In Nederland slechts een paar keer gevonden in Limburg, dit betreft meestal langvleugelige exemplaren. De soort komt daar vlak over de grens in Duitsland voor.

 

Geluid

Een langdurig aangehouden ratelen of ruisen.

 

______________

Geluid

Geluiden

zang
Dick en Mathilde Groenendijk 2009-07-29 Detailinformatie


Heidesabelsprinkhaan - Metrioptera brachyptera (Linnaeus, 1761)

Familie: Tettigoniidae (Sabelsprinkhanen)Bekijk taxonomische boom   Status: inheems, Soort   Zeldzaamheid: Vrij algemeen



Laatste 10 nieuwe km hokken :

83,381 01-09-2012 R&B Foquet
236,564 25-07-2012 Bertil Zoer
267,524 28-09-2012 Jan van Duinen
190,423 17-09-2012 Peter Eekelder
245,451 13-09-2012 Evert Ruiter
196,411 07-09-2012 Fred Hustings
196,409 01-09-2012 Fred Hustings
201,401 01-09-2012 Fred Hustings
240,562 29-08-2012 Karin Uilhoorn
225,455 22-08-2012 Peter Eekelder

111 nieuwe kmhokken
Friesland
Groningen
Drenthe
Overijssel
Flevoland
Gelderland
Utrecht
Noord-holland
Zuid-Holand
Zeeland
Noord-Brabant
Limburg
Heidesabelsprinkhaan - Metrioptera brachyptera
man Heidesabelsprinkhaan
Metrioptera brachyptera
Marcel Hospers

Heidesabelsprinkhaan - Metrioptera brachyptera
vrouw Heidesabelsprinkhaan
Metrioptera brachyptera
Paul Cools

Kenmerken

De heidesabelsprinkhaan is een soort met halflange vleugels. Ze zijn groter dan de schubjes van bijvoorbeeld Bramensprinkhaan, maar korter dan van de Boomsprinkhaan. Ze kunnen er niet mee vliegen. Zelden komen langvleugelige exemplaren voor. De zijkanten van het halsschild zijn alleen langs de achterrand wit gezoomd (vergelijk met de brede witte zoom langs de gehele rand van de Greppelsprinkhaan). De kleur is bruin en groen.

 

Geluid

Het geluid is een lang aangehouden --- tjik --- tjik --- tjik ---, de snelheid en de lengte van de pauzes tussen de tikken hangen van de temperatuur af. Veertigplussers horen de soort vaak geheel niet, jongeren horen vaak alleen de dieren die dichtbij zitten. Met een bat-detector blijken er vaak tientallen exemplaren in het heideveld te zitten (op een goed stuk).

gewone opname

opname met batdetector

opname met batdetector en time expansion

 

Habitat

Heidesabelsprinkhanen leven op heidevelden, waar ze tussen de struikheide of op de heischrale grasstukken zitten. Het zijn onopvallende dieren, mede door hun zachte en hoge zang.

 

Voorkomen

Op heide in de oostelijke helft van Nederland.



Geluidsopname © B. Odé

_____________________

Geluid

Geluiden

zang
Wim Bakker 2010-08-06 Detailinformatie

Heidesabelsprinkhaan - Metrioptera brachyptera


Bramensprinkhaan - Pholidoptera griseoaptera (De Geer, 1773)

Familie: Tettigoniidae (Sabelsprinkhanen)Bekijk taxonomische boom   Status: inheems, Soort   Zeldzaamheid: Vrij algemeen



Laatste 10 nieuwe km hokken :

165,441 21-05-2012 EIS archief
120,414 13-10-2012 Ernst-Jan van Haaften
193,429 08-10-2012 Peter Hoppenbrouwers
188,430 12-10-2012 Peter Hoppenbrouwers
214,434 06-09-2012 Jan Wind/Mariëtte Geluk
152,422 09-10-2012 Bas Verhoeven
178,424 07-10-2012 Peter Hoppenbrouwers
176,424 07-10-2012 Peter Hoppenbrouwers
175,423 07-10-2012 Peter Hoppenbrouwers
173,424 07-10-2012 Peter Hoppenbrouwers

368 nieuwe kmhokken
Friesland
Groningen
Drenthe
Overijssel
Flevoland
Gelderland
Utrecht
Noord-holland
Zuid-Holand
Zeeland
Noord-Brabant
Limburg
Bramensprinkhaan - Pholidoptera griseoaptera
man Bramensprinkhaan
Pholidoptera griseoaptera
Sonja & Lex

Bramensprinkhaan - Pholidoptera griseoaptera
vrouw Bramensprinkhaan
Pholidoptera griseoaptera
Johnny de Zeeuw

 

Kenmerken

De Bramensprinkhaan is een bruine, zeer kort gevleugelde sabelsprinkhaan. Op deze twee kenmerken zijn de volwassen dieren in Nederland onmiddelijk te herkennen.

 

Gelijkende soorten

Verwarring kan optreden met juvenielen van Duinsabelsprinkhaan, Greppelsprinkhaan en Heidesabelsprinkhaan. De laatste twee hebben echter een lichte zoom op de zijkant van het halsschild (aan achterrand of langs hele rand), terwijl bij de Bramesprinkhaan alleen de uiterste rand licht is. Duinsabelsprinkhanen zijn lang gevleugeld en bij juvenielen zijn de vleugels duidelijk zichtbaar, waarbij de achtervleugel over de voorvleugel heenligt.

 

Geluid
Het geluid is een kort, hard en hoog 'triet', dat vanuit struiken ten gehore wordt gebracht. Het geluid komt in onregelmatige series: 'triet -- triet -------triet---triet'.

geluid

geluid met batdetector en time expansion

 

Habitat
Bramesprinkhanen leven in de struikzoom langs bossen en dergelijke. Ze worden veel in Bramen aangetroffen.

 

Voorkomen

In Nederland vooral in het zuidoosten en langs de grote rivieren.

Geluidsopname © B. Odé

_____________________

Geluid

Geluiden

zang
Wim Bakker 2010-08-06 Detailinformatie

Bramensprinkhaan - Pholidoptera griseoaptera


Duinsabelsprinkhaan - Platycleis albopunctata (Goeze, 1778)

Familie: Tettigoniidae (Sabelsprinkhanen)Bekijk taxonomische boom   Status: inheems, Soort   Zeldzaamheid: Zeldzaam



Laatste 10 nieuwe km hokken :

39,415 01-09-2012 EIS archief
20,394 22-09-2012 Wilbert Kerkhof
19,394 22-09-2012 Wilbert Kerkhof
20,393 22-09-2012 Wilbert Kerkhof
74,451 18-09-2012 Adrie van Heerden
16,378 08-09-2012 Alex Wieland (Adviesbureau Wieland)
106,520 04-09-2012 Wilbert Kerkhof
114,569 02-09-2012 Kees Mostert
100,496 02-09-2012 Rutger Wilschut
99,497 02-09-2012 Dick en Mathilde Groenendijk

77 nieuwe kmhokken
Friesland
Groningen
Drenthe
Overijssel
Flevoland
Gelderland
Utrecht
Noord-holland
Zuid-Holand
Zeeland
Noord-Brabant
Limburg
Duinsabelsprinkhaan - Platycleis albopunctata
man Duinsabelsprinkhaan
Platycleis albopunctata
Gerwin van de Maat

Duinsabelsprinkhaan - Platycleis albopunctata
vrouw Duinsabelsprinkhaan
Platycleis albopunctata
Kees Roobeek

 

Kenmerken

Bruine-grijze sabelsprinkhaan met lange, smalle vleugels.

 

Gelijkende soorten

De nimfjes lijken erg op de nimfjes van de Metrioptera-soorten, Greppelsprinkhaan en Heidesabelsprinkhaan.

 

Voorkomen

In Nederland komt deze soort alleen voor in de duinen langs de gehele kust, met uitzondering van Schiermonnikoog.

 

Geluid

geluid met batdetector


Geluidsopname © B. Odé

 

____________

Geluid

Geluiden

zang
Thijs Fijen 2011-08-21 Detailinformatie

Duinsabelsprinkhaan - Platycleis albopunctata


Kleine Groene Sabelsprinkhaan - Tettigonia cantans (Fuessli, 1775)

Familie: Tettigoniidae (Sabelsprinkhanen)Bekijk taxonomische boom   Status: inheems, Soort   Zeldzaamheid: Zeer zeldzaam



Laatste 10 nieuwe km hokken :

233,474 28-08-2012 David Tempelman
207,458 22-07-2011 Michel Klemann
207,457 21-07-2011 Michel Klemann

3 nieuwe kmhokken
Friesland
Groningen
Drenthe
Overijssel
Flevoland
Gelderland
Utrecht
Noord-holland
Zuid-Holand
Zeeland
Noord-Brabant
Limburg
Kleine Groene Sabelsprinkhaan - Tettigonia cantans
man Kleine Groene Sabelsprinkhaan
Tettigonia cantans
Robert Brunink

Kleine Groene Sabelsprinkhaan - Tettigonia cantans
vrouw Kleine Groene Sabelsprinkhaan
Tettigonia cantans
André den Ouden

Kenmerken

Forse groene sabelsprinkhaan. Lijkt op de Grote Groene Sabelsprinkhaan maar heeft kortere vleugels.

 

Voorkomen

In Nederland is er maar één populatie bekend in de buurt van Elsen.


geluidsopname © B. Odé

 

_________________

Geluid

Geluiden

zang
Wim Bakker 2011-07-16 Detailinformatie

Kleine Groene Sabelsprinkhaan - Tettigonia cantans


Grote Groene Sabelsprinkhaan - Tettigonia viridissima (Linnaeus, 1758)

Familie: Tettigoniidae (Sabelsprinkhanen)Bekijk taxonomische boom   Status: inheems, Soort   Zeldzaamheid: Algemeen



Laatste 10 nieuwe km hokken :

118,395 13-05-2013 Erik-Jan Beenackers
193,328 10-05-2013 Sandra Brennand
167,454 01-08-2012 EIS archief
148,390 01-08-2012 EIS archief
143,396 01-08-2012 EIS archief
39,416 01-09-2012 EIS archief
80,444 01-09-2012 EIS archief
223,440 17-07-2011 EIS archief
222,443 09-07-2011 EIS archief
158,463 11-08-2012 EIS archief

2527 nieuwe kmhokken
Friesland
Groningen
Drenthe
Overijssel
Flevoland
Gelderland
Utrecht
Noord-holland
Zuid-Holand
Zeeland
Noord-Brabant
Limburg
Grote Groene Sabelsprinkhaan - Tettigonia viridissima
man Grote Groene Sabelsprinkhaan
Tettigonia viridissima
HJ Eygenraam

Grote Groene Sabelsprinkhaan - Tettigonia viridissima
vrouw Grote Groene Sabelsprinkhaan
Tettigonia viridissima
Paul Cools

Kenmerken

Grote, groene soort, die zingt met een harde, scherpe ratel. De vleugels zijn breed en lang: ze zijn ongeveer twee maal de achterlijflengte. Bij het vrouwtje reiken ze tot aan de punt van de legboor. De vrouwtjes hebben een lange, vrijwel rechte legboor.

 

Geluid

Het geluid is een karakteristieke harde en hoge ratel.

gewone opname

opname met batdetector

opname met batdetector en time expansion

 

Habitat

De soort leeft in opgeschoten, stevige kruiden en in stevige struweelzomen zoals bramevegetaties. Daar zijn ze, ondanks hun grootte en geluid, best lastig te vinden: het groen is een goede schutkleur, de dieren draaien weg achter een stengel en ze stoppen met zingen als je in de buurt komt. (mvv).

 

Voorkomen

Algemeen in heel Nederland.


Geluidsopname © B. Odé

 

_________________

Geluid

Geluiden

zang
Herman v.d. Meer 2011-06-28 Detailinformatie

Grote Groene Sabelsprinkhaan - Tettigonia viridissima


Zadelsprinkhaan - Ephippiger ephippiger (Fiebig, 1784)

Familie: BradyporidaeBekijk taxonomische boom   Status: inheems, Soort   Zeldzaamheid: Zeer zeldzaam



Laatste 10 nieuwe km hokken :

182,455 21-09-2012 Rene Koopman
189,490 24-08-2011 Inventarisatie en Monitoringgroep Dienst Vastgoed Defensie

2 nieuwe kmhokken
Friesland
Groningen
Drenthe
Overijssel
Flevoland
Gelderland
Utrecht
Noord-holland
Zuid-Holand
Zeeland
Noord-Brabant
Limburg
Zadelsprinkhaan - Ephippiger ephippiger
man Zadelsprinkhaan
Ephippiger ephippiger
Wesley Overman

Zadelsprinkhaan - Ephippiger ephippiger
vrouw Zadelsprinkhaan
Ephippiger ephippiger
Kees van Bochove

Kenmerken

Zeer opvallende sabelsprinkhaan met een zadelvormig halsschild.

 

Geluid

Een scherp tiezie.

opname met batdetector

 

Voorkomen

Komt voor op enkele plaatsen op de Veluwe en kleine populaties bij Nijmegen en misschien nog in Limburg.

 

_______________

Geluid

Geluiden

zang
menno van den bos 2009-08-15 Detailinformatie

zang
menno van den bos 2009-08-15 Detailinformatie


Gewoon Spitskopje - Conocephalus dorsalis (Latreille, 1804)

Familie: ConocephalidaeBekijk taxonomische boom   Status: inheems, Soort   Zeldzaamheid: Algemeen



Laatste 10 nieuwe km hokken :

253,497 01-01-2012 EIS archief
167,454 01-08-2012 EIS archief
143,396 14-08-2012 EIS archief
142,396 27-07-2012 EIS archief
153,379 26-07-2012 EIS archief
35,401 30-07-2012 EIS archief
106,437 25-07-2012 EIS archief
89,458 15-09-2012 EIS archief
77,436 16-08-2012 EIS archief
86,450 08-08-2012 EIS archief

1620 nieuwe kmhokken
Friesland
Groningen
Drenthe
Overijssel
Flevoland
Gelderland
Utrecht
Noord-holland
Zuid-Holand
Zeeland
Noord-Brabant
Limburg
Gewoon Spitskopje - Conocephalus dorsalis
man Gewoon Spitskopje
Conocephalus dorsalis
John van Roosmalen

Gewoon Spitskopje - Conocephalus dorsalis
vrouw Gewoon Spitskopje
Conocephalus dorsalis
Harm Alberts

Kenmerken

Het Spitskopje is een groene sprinkhaan met een bruine rug en korte, doorzichtige vleugels. De naam is afgeleid van de kenmerkende spitse kop, die vanaf het voorhoofd sterk naar beneden terugwijkt.

 

Gelijkende soorten

In Nederland lijkt alleen het Zuidelijk Spitskopje sterk op het Gewone Spitskopje. Het Zuidelijk Spitskopje is echter lang gevleugeld. Problemen kunnen ontstaan tussen zo nu en dan optredende langgevleugelde exemplaren van Gewoon Spitskopje en het Zuidelijk Spitskopje. Bij de vrouwtjes is echter de legboor van het Gewone Spitskopje regelmatig gebogen, terwijl die van het Zuidelijk over het grootste deel recht is. Langgevleugelde mannetjes moeten herkend worden aan de cerci en subgenitaalplaat (zie sprinkhanentabel). Ook kan verwarring met (kortgevleugelde) juvenielen van het Zuidelijk Spitskopje optreden, maar bij juvenielen liggen de achtervleugels over de voorvleugels.

Geluid

De zang is een zeer zacht rollend geluid, dat, bij toenemende leeftijd van de waarnemer, al snel niet meer te horen is. Kenmerkend is de wisseling van klank in de zang: errrerrrerr-urrrurrrurrrurr (zo ziet het er nachtzwaluwachtig uit, maar veel zachter en minder fel).

gewone opname

opname met batdetector en time expansion

 

Habitat

Het Gewoon Spitskopje komt in vochtige tot zeer natte habitats voor. Regelmatig zitten ze op plekken waar de bodem onder water staat, bijvoorbeeld op stengels van pitrus. Het Zuidelijk Spitskopje is echt een soort van droge terreinen en zal vaak op grassen aangetroffen worden.

 

Voorkomen

Algemeen in heel Nederland.


Geluidsopname © B. Odé

 

___________________

Geluid

Gewoon Spitskopje - Conocephalus dorsalis


Zuidelijk Spitskopje - Conocephalus discolor Thunberg 1815

Familie: ConocephalidaeBekijk taxonomische boom   Status: inheems, Soort   Zeldzaamheid: Zeldzaam

Ook bekend als: Conocephalus fuscus

Synoniem: Zuidelijk Spitskopje - Conocephalus fuscus



Laatste 10 nieuwe km hokken :

57,416 01-09-2012 EIS archief
39,415 01-09-2012 EIS archief
81,393 19-08-2012 EIS archief
80,392 19-08-2012 EIS archief
80,395 19-08-2012 EIS archief
77,404 18-08-2012 EIS archief
76,404 18-08-2012 EIS archief
89,442 11-08-2012 EIS archief
166,441 25-07-2012 EIS archief
157,463 16-08-2012 EIS archief

1444 nieuwe kmhokken
Friesland
Groningen
Drenthe
Overijssel
Flevoland
Gelderland
Utrecht
Noord-holland
Zuid-Holand
Zeeland
Noord-Brabant
Limburg
Zuidelijk Spitskopje - Conocephalus discolor
man Zuidelijk Spitskopje
Conocephalus discolor
Wim Bakker

Zuidelijk Spitskopje - Conocephalus discolor
vrouw Zuidelijk Spitskopje
Conocephalus discolor
Wiene Bakker

Kenmerken

Een groene sprinkhaan met een bruine rug en een spitse kop: vanaf het voorhoofd wijkt de kop naar onder sterk terug.

 

Gelijkende Soorten

Met de spitse kop en de groene kleuren is de enige andere sprinkhaan die lijkt het Gewone Spitskopje. Typische volwassen exemplaren laten zich makkelijk scheiden: het Zuidelijk Spitskopje is lang gevleugeld, het Gewone Spitskopje is kort gevleugeld. Regelmatig komen er van het Gewoon Spitskopje echter langgevleugelde exemplaren voor. Deze onderscheiden zich doordat het vrouwtje Zuidelijk Spitskopje een vrijwel rechte legboor heeft (Gewoon Spitskopje regelmatig gekromd). Mannetjes worden op de subgenitale plaat onderscheiden.


Geluid
Het geluid is heel zacht en relatief hoog en heeft een rollende toon en ritme.

gewone opname

opname met batdetector en time expansion

 

Habitat
Het Zuidelijk Spitskopje is niet aan moerassen gebonden (zoals het Gewoon Spitskopje), maar komt in allerlei ruige kruidenvegetaties voor. Zo zijn ze in wegbermen en ruige graslanden te vinden.

 

Voorkomen

Vooral in Limburg en de zuidelijke helft van Nederland. Breidt zich uit naar het noorden.

 

Geluidsopname © B. Odé

 

_____________

Geluid

Geluiden

zang
Marc de Bont 2010-08-13 Detailinformatie

zang
Michel Klemann 2009-10-03 Detailinformatie

Zuidelijk Spitskopje - Conocephalus discolor


Struiksprinkhaan - Leptophyes punctatissima (Bosc, 1792)

Familie: PhaneropteridaeBekijk taxonomische boom   Status: inheems, Soort   Zeldzaamheid: Algemeen



Laatste 10 nieuwe km hokken :

162,444 02-09-2012 Christiaan Broekhuizen
177,310 15-05-2013 John Wiersma
193,450 15-05-2013 Marc de Winkel
193,397 03-05-2013 Wesley Overman
166,455 08-08-2012 EIS archief
143,396 01-08-2012 EIS archief
153,379 26-07-2012 EIS archief
81,393 19-08-2012 EIS archief
166,441 25-07-2012 EIS archief
165,442 28-06-2012 EIS archief

2085 nieuwe kmhokken
Friesland
Groningen
Drenthe
Overijssel
Flevoland
Gelderland
Utrecht
Noord-holland
Zuid-Holand
Zeeland
Noord-Brabant
Limburg
Struiksprinkhaan - Leptophyes punctatissima
man Struiksprinkhaan
Leptophyes punctatissima
w popken

Struiksprinkhaan - Leptophyes punctatissima
vrouw Struiksprinkhaan
Leptophyes punctatissima
Huub Machiels

Kenmerken

Een middelgrote, groene, zwart gepuncteerde soort met korte vleugels. Het halsschild heeft opzij een witte streep. De volwassen mannetjes hebben korte, maar goed ontwikkelde vleugels waar ze mee zingen. Mannetjes hebben (vaak) een bruine rugstreep. Bij de vrouwtjes zijn de vleugels uiterst klein. De legboor van het vrouwtje is kort en sikkelvormig (maar langer dan het halsschild), met een gladde top. De nymfen (jonkies) zijn groen met zwarte punten, hebben een wat bobbelig achterlijf en zwart-wit geringde antennen.

 

Geluid
Het geluid is een hoog tikken. Het is hard, maar zo hoog dat het een van de eerste sprinkhanen is die men niet meer hoort.

opname met batdetector

geluid met batdetector met time expansion

 

Habitat
Struiksprinkhanen zitten op bladeren van bomen en struiken. Ze worden regelmatig op allerlei plekken aangetroffen, zoals op ruiten. Dat zijn mannetjes op zoek naar een vrouwtje of vrouwtjes op zoek naar eilegplekken. De nymfen leven in de kruidvegetatie. Op stevige kruiden kunnen ze met tientallen worden aangetroffen.

 

____________________

Geluid

Geluiden

zang
Marc de Bont 2011-08-03 Detailinformatie


Sikkelsprinkhaan - Phaneroptera falcata (Poda, 1761)

Familie: PhaneropteridaeBekijk taxonomische boom   Status: inheems, Soort   Zeldzaamheid: Zeldzaam



Laatste 10 nieuwe km hokken :

57,416 01-09-2012 EIS archief
39,416 01-09-2012 EIS archief
81,395 19-08-2012 EIS archief
77,404 18-08-2012 EIS archief
80,381 13-08-2012 R&B Foquet
83,381 01-09-2012 R&B Foquet
194,411 09-10-2012 Piet Smeets
72,406 06-10-2012 Bas de Maat
135,496 08-10-2012 Wilbert Kerkhof
169,412 01-10-2012 Albert Jacobs

244 nieuwe kmhokken
Friesland
Groningen
Drenthe
Overijssel
Flevoland
Gelderland
Utrecht
Noord-holland
Zuid-Holand
Zeeland
Noord-Brabant
Limburg
Sikkelsprinkhaan - Phaneroptera falcata
man Sikkelsprinkhaan
Phaneroptera falcata
Paul Cools

Sikkelsprinkhaan - Phaneroptera falcata
vrouw Sikkelsprinkhaan
Phaneroptera falcata
Jo Hermans

Kenmerken

Groene sprinkhaan met kleine donkere stippels en lange dunne poten. Uniek is dat de achtervleugels achter de voorvleugels uitsteken. Ten opzichte van andere grote, groene sprinkhanen zijn de vleugels nogal smal. In de vlucht vallen de brede, bleekgroene achtervleugels op. Ze vliegen vaak enkele seconden en komen dan enkele meters ver.

 

Geluid
Het geluid is een (vrijwel) onhoorbaar, zacht tikken.

geluid met batdetector

geluid met batdetector en time expansion

 

Habitat
De soort zit in stevige kruiden, struiken en kleine boompjes, op de bladeren en de takken.

 

Voorkomen

De zuidelijke helft van Nederland, vooral Limburg. Is bezig met een opmars naar het noorden.

 

____________________

Geluid


Boomsprinkhaan - Meconema thalassinum (De Geer, 1773)

Familie: Meconematidae (Boomsprinkhanen)Bekijk taxonomische boom   Status: inheems, Soort   Zeldzaamheid: Algemeen



Laatste 10 nieuwe km hokken :

125,420 12-10-2012 Bas Verhoeven
147,454 13-09-2012 EIS archief
24,390 03-10-2011 Erik Sanders
80,381 13-08-2012 R&B Foquet
222,444 26-08-2011 Robert Ketelaar
246,456 27-11-2012 M. Groeneveld
148,460 28-11-2012 Violet & Remco
202,569 23-11-2012 Bouke Roosma
128,389 20-11-2012 Peter Rijnen
246,477 18-11-2012 Mark Sips

294 nieuwe kmhokken
Friesland
Groningen
Drenthe
Overijssel
Flevoland
Gelderland
Utrecht
Noord-holland
Zuid-Holand
Zeeland
Noord-Brabant
Limburg
Boomsprinkhaan - Meconema thalassinum
man Boomsprinkhaan
Meconema thalassinum
Wim Bakker

Boomsprinkhaan - Meconema thalassinum
vrouw Boomsprinkhaan
Meconema thalassinum
Gert Veurink

Kenmerken

Middelgrote, groene sprinkhaan met gaasvormige vleugels. Over de rug loopt een opvallende gele streep. Ook de ogen zijn geel, vrij klein en ze puilen iets uit. De mannetjes hebben lange cerci aan de achterlijfspunt.

 

Gelijkende soorten

Nymfen van deze soort hebben korte vleugels en worden gemakkelijk verward met de Zuidelijke Boomsprinkhaan. Echter, bij nymfen ligt de achtervleugel over de voorvleugel, bij adulten ligt de achtervleugel juist onder de voorvleugel. Bovendien hebben de vleugels van de volwassen dieren een netwerk van aderen, terwijl de vleugels van de nymfen alleen maar lengte-aderen hebben. Nymfen van de Zuidelijke Boomsprinkhaan (en kleine nymfen van de Boomsprinkhaan) zijn vleugelloos. De laatste zekere Boomsprinkhaannymf is bekend van begin september.

 

Habitat

De soort heeft een voorkeur voor eikenbomen, waar ze op takken en bladeren leven. Ze kan goed vliegen en komt op licht af, zodat ze relatief vaak in de menselijke omgeving worden gezien.

 

Voorkomen

Kan overal in Nederland gevonden worden.

 

Geluid
De mannetjes maken een bijna onhoorbaar klopgeluid.

 

____________________

Geluid


Zuidelijke Boomsprinkhaan - Meconema meridionale A. Costa, 1860

Familie: Meconematidae (Boomsprinkhanen)Bekijk taxonomische boom   Status: inheems, Soort   Zeldzaamheid: Vrij algemeen



Laatste 10 nieuwe km hokken :

81,393 19-08-2012 EIS archief
80,429 15-10-2012 EIS archief
85,450 08-08-2012 EIS archief
87,442 16-11-2012 EIS archief
110,428 01-08-2012 EIS archief
204,502 08-02-2013 Evert Ruiter
172,410 27-08-2012 N. Ettema
192,331 24-11-2012 M. Houben
190,417 29-11-2012 Han Derks
173,448 29-11-2012 Morten Bongers

365 nieuwe kmhokken
Friesland
Groningen
Drenthe
Overijssel
Flevoland
Gelderland
Utrecht
Noord-holland
Zuid-Holand
Zeeland
Noord-Brabant
Limburg
Zuidelijke Boomsprinkhaan - Meconema meridionale
man Zuidelijke Boomsprinkhaan
Meconema meridionale
Robert Heemskerk

Zuidelijke Boomsprinkhaan - Meconema meridionale
vrouw Zuidelijke Boomsprinkhaan
Meconema meridionale
Jan van Haaften

Kenmerken

De soort is bekend uit steden (vooral de Randstad), waar ze op flats, op schuttingen, op auto's en op planten gevonden wordt. De soort is in flats 's avonds te vinden bij lampen: de boomsprinkhanen komen op licht af. Geschikte periode hiervoor is eind september tot december. Ook blijkt nachtvlinderstroop smeren een methode om de soort op te sporen. Op stroop komen ook gewone Boomsprinkhanen en Struiksprinkhanen af, de twee het meest op Zuidelijke Boomsprinkhanen gelijkende soorten.

 

Gelijkende soorten

Zuidelijke Boomsprinkhanen hebben een cylindervormig achterlijf en zeer korte vleugels. Verwarring kan optreden met nymfen van de gewone Boomsprinkhaan. Bij nymfen liggen de achtervleugels boven de voorvleugels: de parallel lopende aders van de achtervleugels zijn dan goed te zien. De Zuidelijke Boomsprinkhaan heeft bij volwassen exemplaren een netvormige adering op de zeer korte voorvleugels. Op het einde van het jaar zijn de sprinkhanen volwassen en is de kans op het treffen van een nymf erg klein. De laatste zekere nimfen van gewone boomsprinkhaan stammen uit augustus, met de laatste zekere waarneming op 4 september.

Struiksprinkhanen worden soms als Zuidelijke Boomsprinkhaan gedetermineerd. De Struiksprinkhaan is echter veel dikker dan een boomsprinkhaan en zit onder de zwarte spikkels. Mannetjes hebben een donkere rugstreep. Het vrouwtje Struiksprinkhaan heeft een kortere, bredere en krommere legboor.  (MH, MvV)

 

Voorkomen

Heeft zich langzamerhand verspreid door heel Nederland.

 

__________________

Geluid

Totaal aantal nieuwe kmhokken :22676